Terminale baden

De afgelopen weken hebben ruim 750 lezers een reactie gestuurd op deze serie over woordinfecties. In totaal leverden zij ruim driehonderd voorbeelden aan. Die heb ik hier niet allemaal kunnen noemen, maar ze staan genotuleerd en wellicht komen ze nog eens van pas.

Tot slot van deze serie nog een aantal thematisch gerangschikte infectiehaarden. Uit het verkeer kennen we onder meer rontonde voor rotonde en verhikel voor vehikel. Bij de buitenlandredactie van het ANP werkt iemand met een duidelijke voorkeur voor verhikel – het staat in vele berichten. De rontonde komt op internet in ruim duizend routebeschrijvingen voor, samen met – hoe kan het ook anders – rondtonde.

Bij het verkeer horen verder fietspendalen, gaspendaal en rempendaal, maar het tweede lid van deze samenstelling komen we ook in de keuken tegen, in pendaalemmer.

Uit de sport kennen we onder andere het voetbalstadium voor voetbalstadion, op de keeper beschouwd (spreek uit: kieper) en natuurlijk het aflassen van wedstrijden, waar afgelasten wordt bedoeld. Je kunt ook echt iets aflassen, maar zet dan eerst een lasbril op. In sportverslagen lezen we geregeld over voetballers die over de scheef gaan in plaats van over de schreef.

Bij een paar honderd Nederlandse hotels kun je kiezen tussen half pensioen en vol pensioen. Kijk eerst op de menuekaart en vervolgens op tijd boeken, want soms zit alles bordenvol. Vooral van media juni tot media augustus kan het druk zijn. In een paar reisverslagen op internet is – zonder een spoor van ironie – sprake van terminale baden. In een aanbeveling van hotel Poggio del Sole op het Italiaanse eiland Ischia lezen we: ,,Ook transport naar en van de terminale baden en het oppassen op de kinderen kan geregeld worden tegen een geringe vergoeding.''

In de categorie wetenschap en onderwijs vonden we onder meer de overheid(s)projector voor overheadprojector en metereologisch voor meteorologisch (een rotwoord om te spellen). Als hoogleraren of geestelijken de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt, gaan zij met emeritaat. Zowel in de pers als op internet wordt hier vaak emiraat van gemaakt, terwijl dit `het gebied van een emir' betekent. Van de weersomstuit lees je soms over de Verenigde Arabische Emeritaten (heeft al vier keer in deze krant gestaan).

Van vrijwel alle voorbeelden die mij zijn toegestuurd wist ik meteen wat er aan scheelde. De belangrijkste uitzondering was wapenuitrusting. Wie duikt draagt een duikersuitrusting, wie skiet een skiuitrusting en wie zich uitrust met wapens draagt, zo meende ik tot voor kort, een wapenuitrusting. Ik heb de Grote Van Dale erbij moeten pakken om me ervan te overtuigen dat dit eigenlijk wapenrusting moet zijn. Kennelijk lees ik daar al decennialang overheen.

In dit geval elimineerde het woordenboek een fout, maar het kan ook andersom, zo meldde een lezer uit Amsterdam. ,,Bij een snackbar bij mij in de buurt hebben de eigenaars, twee Egyptenaren, voor hun uithangbord uitdrukkelijk wél het woordenboek geraadpleegd. Er staat pata'tes fri'tes – zij hebben de klemtoontekens mee overgenomen.''

Tot slot wil ik alle inzenders hartelijk bedanken voor de soms uitvoerige informatie. Er zaten verassende juweeltjes bij die ik niet snel zal vergeten. Zoals automagisch, folklorebrood, gebouwereerd, gezinsuitbereiding, hardverscheurend, hoofdwaarschijnlijk, laagdunkend, mongolia (magnolia), ontstekening, perikelingen, raadskallen, servicegoed (serviesgoed), smaakpupillen, uitlaadklep en workalcoholic. Plus bewijze(n) van spreken, kritiek spuiten, manège a trois, dat is niet mijn prakkie an, second opinium, twee-continentenlijm, weleenswaar (weliswaar) en zwaard van Damascus. Je kunt er donder op tegen zeggen dat er nog veel meer zijn, maar die zal ik – op veler verzoek – samenbrengen in een boekje.

Reacties naar sanders@nrc.nl

    • Ewoud Sanders