Locus010 helpt jonge kunstenaars

Een gekraakt kantoorpand met een grote huiskamer, expositieruimte en ateliers. Locus010 biedt jonge kunstenaars een kans om door te breken.

Je zou er in je pyjama kunnen komen, of met je laptop rechtstreeks uit het werk. Op de vierde verdieping van het oude kantoorgebouw is een enorme huiskamer ingericht. Mensen hangen in bankstellen en luie stoelen. Aan de muur hangen nieuwe modellen sneakers en elders worden 8mm filmpjes vertoond. Uit de dj-booth op huiskamerniveau komt een eclectische muziekkeuze van Japans klassiek tot flamenco. Wohnzimmer, de `netwerkavond met kunstextensies' is een populair programmaonderdeel van Locus 010 in Rotterdam. Helaas is op last van de brandweer Locus010 de gehele maand september maand gesloten en is de voorgenomen kunstmanifestatie Kunstmarokkanen verplaatst naar het Imax-gebouw. Wethouder Hulman heeft het OBR opdracht gegeven het gebouw brandveiliger te maken, maar daarover wordt nog onderhandeld de huidige eigenaar van het gebouw.

De Rotterdamse kunstsector is sinds de gemeenteraadsverkiezingen in 2002, toen Leefbaar Rotterdam de PvdA verdrong en veiligheid hoogste prioriteit verhief, onderwerp van voortdurend debat. De architectuurbiënnale, de Rotterdamse Designprijs en Vivid Vormgevers zijn hun subsidie kwijtgeraakt. Kunstinstellingen worstelen met hun bezoekersaantallen: veel instellingen zijn internationaal georiënteerd en hebben het contact verloren met de jonge stadsbewoner. Om het tij te keren organiseerde Museum Boijmans van Beuningen dit jaar Project Rotterdam, met jonge, maar internationaal vermaarde Rotterdamse vormgeving en kunst. Bij Vivid hing deze zomer werk van vijf890 vormgevers, geïnspireerd op de skatecultuur, onder de naam Straatwijs.

De straat en het informele kunstcircuit zijn in de maasstad een rijke bron aan nieuwe kunst, met of zonder subsidie. Het is te danken aan de no nonsens houding van veel kunstenaars die hier vrij en ongestoord kunnen werken. Sprekende voorbeelden zijn het werk van de Humobisten, het kunstenaarscollectief Antistrot en Ari Versluis en Ellie Uyttenbroek, die de HEMA-campagnes maakten met `gewone mensen' als model.

De vormgeving van vijf890 is ontstaan op een zolderkamer in Spijkenisse, en wordt nu gretig afgenomen door grote merken als Danone, Snickers en Vans.

In die wereld neemt Locus 010 een bijzondere plaats in. Vier Rotterdamse vrienden kraakten vijf jaar geleden het oude kantoorgebouw aan de Hoogstraat, dat toen al achttien jaar leeg stond. Tesfai Ghebremichael, Marlon Wirosono, Celwin Starke en Dzordz Subotic, verhuren daar nu atelier-, podium- en expositieruimte aan beginnende kunstenaars. Ze staan op het punt uit te breiden met dertig ateliers in een nabijgelegen pand.

Niet alleen kunstenaars, ook het reizende debatforum Allabout en de zender Antenne Rotterdam hebben Locus010 als uitvalsbasis. Er zijn gemiddeld vijf voorstellingen per week, van onder meer dans, muziek, film en theater.

Zakelijk leider Ron Biondina helpt de jongeren bij het aanvragen van subsidies. Om de kosten en drempel laag te houden, krijgen artiesten nu nog geen vergoeding, behalve de opbrengst van `deur en bar'. Voorstellingen draaien hier een paar avonden. Biondina: ,,Als die goed bezocht worden, helpen we ze verder.'' De verschillende gezelschappen komen ook kijken naar elkaars optredens. Dat stimuleert volgens Biondina de competitie en de drang om een publiek binnen te halen.

Ook exposities zijn maar een week of twee te zien. Biondina: ,,Dan moet je wel snel komen kijken.'' Dat is volgens oprichter Marlon Wirosono een van de redenen van hun succes. Wirosono: ,,Ook directeuren van kunstinstellingen blijven veel te lang zitten. Je moet je werk doen en vertrekken, het overlaten aan mensen met frisse ideeën.'' Wirosono en zijn partners zitten nog in het stichtingsbestuur, maar hebben vrijwel alle activiteiten uit handen gegeven.

Veel van de initiatieven bij Locus komen van studenten van het conservatorium, de dansacademie en kunstacademies. Maar vooral ook voor de invoer van de straat staat Locus open. De organisatie wil een `urban academie' oprichten, met tien weken workshops voor mensen met goede ideeën, uitmondend in een optreden of een cd. Wirosono: ,,Het is eigenlijk te gek dat wij Kunstmarokkanen moeten hosten, omdat geen enkele gevestigde kunstinstelling dat wilde.''

Locus heeft in de cultuurnota van 2004-2008 structureel geld gekregen. Biondina: ,,Maar dat is net genoeg om dingen een beetje draaiend te houden.” Het gebouw is niet geïsoleerd, wat geluidsoverlast oplevert, er is gebrek aan goede ventilatie. Dus blijft Locus kleinschalig. Biondina: ,,Maar dat is ook onze kracht. We willen geen reguliere uitgaansclub worden. Als het hier te druk wordt, dan zetten we er gewoon een dichter neer, ben je zo van het verkeerde publiek af.''

Vormgever en ideeëngenerator Martin Roedolf is vanaf het begin betrokken bij Locus. Hij organiseert er de in kunstkringen befaamde Wohnzimmer-avonden, om de week op dinsdagavond, waar veel kunstenaars, muzikanten en vormgevers op af komen. Het doet denken aan Berlijn of Dublin, ook steden met een toegankelijke informele cultuursector. Roedolf wil zich niet persé afzetten tegen de witte kubus. ,,Kunst is iets heel persoonlijks. We proberen alles van high tot low art te tonen in een natuurlijke omgeving, waar die kunstvorm het beste in gedijt.'' Hij houdt van dat gevoel dat het helemaal geen potentie heeft. ,,Dat geeft het zijn kracht. Vanuit het niets een merk creëren fascineert me. Je bedenkt iets, mensen bellen hun collega's en vrienden, en ineens is er een fenomeen. Tegelijkertijd besef je dat het allemaal heel vergankelijk is.''

De Rotterdamse uitgaansscene is een bindende factor. Alle vier de initiatiefnemers zijn afkomstig uit de evenementorganisatie en gebruiken die ervaring om jongeren te helpen. Wirosono: ,,Je moet blijven innoveren, anders sta je stil. Daarom stoppen we ook met Wohnzimmer na december.'' Op 22 december is de laatste editie, en dan wordt de porseleinen mascotte, de levensgrote hond Simon, stukgegooid als symbool voor de vergankelijkheid van het succes.

Inl www.locus010.nl

    • Elda Dorren