`Angst wordt gebruikt om politiek te bedrijven'

George Clooney's nieuwe film Good Night, and Good Luck gaat over de heksenjacht op links in de jaren vijftig.

George Clooney is niet alleen de maker van de tot nog toe door pers en publiek meestgeprezen film op het festival van Venetië, hij is op het Lido ook binnengehaald als een held. Zoals Michael Moore vorig jaar in Cannes de man van het festival was door zijn anti-Bush documentaire Fahrenheit 9/11, zo is Clooney het nu door zijn speelfilm Good Night, and Good Luck over Ed Murrow, de tv-presentator die met zijn naaste collega's bij omroep CBS de confrontatie aanging met de communistenjagende senator Joe McCarthy in de jaren vijftig. Zo wanhopig is kennelijk de behoefte aan een teken van gezond verstand uit het Amerika van president Bush, dat een film over een intelligente en moedige journalist van een halve eeuw geleden, in Venetië 2005 wordt ontvangen als manna.

,,Ja, kennelijk'', zegt Clooney met de glimlach uit zijn films – half spottend, half verlegen, heel charmant. Hij schuift aan tafel bij tien journalisten in strandhotel Excelsior op het Lido. ,,Het doet me deugd dat mensen de film relevant vinden.''

Buiten op de gang drentelt een stalker, een vrouw met een vermoeid gezicht en een niemendalletje aan, die iedereen vraagt waar George logeert. Naast Clooney aan tafel zit David Strathairn, de acteur die Murrow speelt. Ze hadden broers kunnen zijn, met hun grijzende haar en bruine ogen. Strathairn de stille. En Clooney de gemakkelijke prater.

Over de betekenis van zijn film voor de wereld van nu is Clooney ambivalent. ,,Het is een historische film, over een man in een bepaalde periode.'' Maar in Good Night, and Good Luck zit een lange toespraak van toenmalig president Eisenhower die zich gelukkig prijst in een land te wonen waar niemand zonder formele aanklacht in de cel kan worden gegooid. Toen ging het over de Sovjet-Unie. Nu kun je die woorden niet horen zonder aan Guantánamo Bay te denken, waar Amerikanen mensen zonder vorm van proces gevangen houden.

,,Good Night, and Good Luck verhoudt zich tot Guantánamo Bay zoals The Crucible zich verhield tot de Red Scare van senator McCarthy.'' The Crucible is het toneelstuk over een echte heksenjacht in de zeventiende eeuw, dat Arthur Miller schreef in de hoogtijdagen van McCarthy. Geen misverstand over de betekenis van dat stuk.

,,Het lijkt wel'', zegt Clooney, ,,alsof er nu een moratorium is op protest. Uit angst. Angst wordt gebruikt om politiek te bedrijven. En er is geen senator, geen journalist die daartegen protesteert, dus doe ik het maar als filmmaker.'' Onvermijdelijk valt hier de naam van Michael Moore. Clooney: ,,Wat hij doet kan ik ook, met een megafoon roepen dat het niet deugt. Ik houd van Michael Moore, ik vind dat hij goede films maakt, maar hij bereikt wel alleen de mensen die het toch al met hem eens waren.''

Clooney vergelijkt zichzelf met Murrow, die een van de eerste talkshows maakte rond bekende persoonlijkheden, Person to Person. ,,Hij sprak daarin met atoomgeleerde Oppenheimer en met president Nehru van India, maar hij maakte ook afleveringen rond filmsterren als Mickey Rooney of artiesten als Liberace. Hij deed dat besmuikt omdat hij wist dat hij door Person to Person te presenteren, ook zijn nieuwsprogramma See it now kon maken. Zo doe ik dat ook. Ik maak Ocean's Eleven en Ocean's Twelve [onbezorgde blockbusters met een all-star cast onder wie Brad Pitt, red.] opdat ik uit een comfortabele positie mijn verantwoordelijkheid kan nemen en films maken die me aan het hart gaan, over zaken die ik belangrijk vind.''

Verwacht Clooney kritiek van conservatieve zijde als Good Night, and Good Luck in de Verenigde Staten uitkomt?

,,Die kritiek is er al geweest. Ik ben ervan beschuldigd dat ik een typisch liberal visie op de geschiedenis geef, waarin Ed Murrow de goeie is en Joe McCarthy de slechte, terwijl iedereen toch weet dat het andersom was. Dat soort stukken is al geschreven. En die stukken doen er toe; toen wij deze film vertoonden voor een testpubliek, vroeg 30 procent van de kijkers wie de acteur was die McCarthy speelde en 20 procent had geen idee wie McCarthy was.''

[Vervolg CLOONEY: pagina 9]

CLOONEY

'De beste McCarthy is Joe McCarthy zelf'

[vervolg van pagina 1]

De Amerikaanse communistenjager uit dejaren vijftig senator Joe McCarthy wordt in George Clooney's nieuwe film Good Night, and Good Luck niet door een acteur gespeeld. De beelden waarin hij te zien is, komen uit het archief, zoals Clooney meer oud materiaal voor zijn film gebruikte. ,,Dat is heel bewust gedaan, juist om conservatieve critici niet de kans te geven ons ervan te beschuldigen dat we de geschiedenis vervalsen. Daarom spreekt David in de film ook alleen de originele commentaren van Murrow uit. Bovendien: we konden ons geen betere McCarthy voorstellen dan McCarthy zelf. Ik hoop dat ze bij de Oscars aan hem denken dit jaar, als beste bijrolacteur.''

George Clooney heeft nog een paar pikante rollen in aantocht het komende jaar. ,,Ik ben geen snob, ik houd van films als Ocean's Eleven. Maar het is leuk om af en toe een film te maken die je in de problemen brengt.'' De volgende film die wordt verwacht Syriana van Stephen Gaghan, over de praktijken van de CIA in het Midden-Oosten na het einde van de Koude Oorlog. ,,Syriana is explosief. Vergeleken met Syriana is Good Night, and Good Luck een Frank Capra film. Als we jullie weer zien na Syriana, zitten we waarschijnlijk in een streepjespak achter tralies. Of The Good German, over een naoorlogse bezetting en hoe je die kunt verkloten. Nee, dan moeten we onze persconferenties in een bunker houden.''

    • Bas Blokker