Vermeulen tussen Nederland en België

Waarom wel in België en niet in Nederland? Dat is wat de documentaire Bram Vermeulen: Ik ben niet echt dood moet je weten wil uitzoeken. Zanger Bram Vermeulen (1946-2004) die vorig jaar op 47-jarige leeftijd overleed, werd in Nederland vooral gezien als de mindere helft van het cabaretduo Neerlands Hoop. Het lukte hem nooit uit de schaduw van ex-partner Freek de Jonge te komen. In België daarentegen, was hij sinds de hit Rode wijn (1988) een ster.

Het liefdevolle portret dat regisseur en vriend Peter Swart voor de RVU van Vermeulen maakte wordt uitgezonden op diens eerste sterfdag. De Swart toont concertbeelden, beelden van een muzikale reünie van Vermeulens familie en vrienden, hij interviewde onder meer zijn dochters, weduwe Shireen Strooker en collega's als gitarist Jan de Hont. De eerste sterfdag is ook aanleiding voor het concert Hommage aan Bram op 14 september in Carré. Verder verschijnt postuum zijn roman Rust en herhaalt de RVU op 6 september Vermeulens eigen documentaire Daar ben ik weer, over reïncarnatie.

En waarom werd Vermeulen als soloartiest in eigen land nooit een succes? Criticus Henk van Gelder stelt dat het publiek overrompeld werd door Freek de Jonge, waardoor niemand op de man achter de piano lette. Dat bleef zo na hun breuk in 1979. Bovendien begaf Vermeulen zich in het popcircuit, waardoor het cabaretpubliek afhaakte en het poppubliek zijn Nederlandstalig repertoire niet serieus nam. Het wordt er niet bij verteld, maar dat Vermeulen in interviews steeds weer aangaf de breuk met De Jonge nooit verwerkt te hebben, maakte hem hier vooral tot tragisch figuur, die het verder enigszins verbruide bij het intellectuele publiek door zijn geloof in reïncarnatie te belijden.

Artistiek interessanter, hoewel aanvechtbaar, is een verklaring die collega's Ernst Jansz (Doe Maar) en Paul de Munnik (Acda & De Munnik) geven: Nederlanders zouden meer van gereserveerde liedjes houden, waarin de emotionaliteit wordt gerelativeerd. Vlamingen zouden veel meer gewend zijn aan het tonen van grote gevoelens. Vermeulen, de ,,man van het grote gevoel'', zou met zijn emotionele, gedreven persoonlijkheid – die juist niet relativeerde – meer op zijn plaats zijn in België.

Het belangrijkste lijkt toch wel dat Vermeulen in België geen last had van zijn cabaretverleden. Zijn ex Freek de Jonge is vooral een held boven Baarle-Nassau. Zo gezien is Vermeulen helemaal niet zo tragisch. Neerlands Hoop heeft na de splitsing gewoon netjes de Lage landen verdeeld: predikant De Jonge nam het noorden, en zanger Vermeulen kreeg het zuiden.

Bram Vermeulen: Ik ben niet echt dood moet je weten, RVU, 22.11-23.05u.

    • Wilfred Takken