Succesvolle onzin

,,Morozevitsj wint Moskou blitz met 1. Pc3'' was de kop boven een verslag van het snelschaakkampioenschap van Moskou. Leuk voor Dick van Geet, de grote propagandist voor de opening 1. Pc3. Kort geleden voerde hij in het blad Schaaknieuws nog een felle polemiek met Rini Kuijf over de technische merites van die opening. De strijd liep hoog op en de combattanten takelden elkaar lelijk toe.

Hoewel Van Geet dus nog een warm plaatsje in zijn hart heeft voor de opening waaraan vaak zijn naam wordt verbonden, beseft hij wel dat het verrassingseffect van de zet zo langzamerhand is verdwenen en hij is al weer overgestapt naar een nieuwe liefde, 1. b3, waarmee hij ook weer vreemde dingen doet.

Morozevitsj had de zet 1. Pc3 niet helemaal vrijwillig geadopteerd. Toen hij zondag aankwam bij de schaaktafeltjes in het Muzeon Park in Moskou en zag dat de belangrijkste partij van iedere ronde op een elektronisch bord gespeeld zou worden en live op internet zou komen, deed hij alsof hem dat niet beviel. ,,Nu moet ik onzin spelen'', zei hij. Hij bedoelde dat hij niet zijn gewone openingen kon spelen, omdat hij zijn geheimen moest bewaren voor het wereldkampioenschap van de FIDE, dat in oktober in Argentinië zal worden gespeeld. Dan maar onzin, 1. Pc3 dus.

De elektronica werkte niet, maar de partijen van Morozevitsj zijn toch bewaard door ijverige schaakjournalisten die de zetten met de hand opschreven. Met de Van Geet-opening bleek hij goed uit de voeten te kunnen, wat niet verbazend was, want de normale openingssystemen van Morozevitsj zien er vaak nog veel excentrieker uit.

Dat snelschaakkampioenschap van Moskou werd dit jaar voor de 59ste keer gehouden. Bijna alle grote namen van het Russische schaak hebben er wel eens aan meegedaan. Michail Tal kwam er vaak voor over uit Riga en won het twaalf keer. Toen en nu was de eerste prijs een grote samovar, zodat Tal op den duur een klein samovarmuseum kon inrichten.

Op de foto's van het laatste kampioenschap zie je dat veel andere dingen ook nog als vroeger waren. De scoretabellen werden door de wedstrijdleiders met de hand ingevuld, omdat dat mooier en waardiger is dan een computerprint. Afgezien van die ene partij waarvoor de elektronica klaar stond, werden er ouderwetse schaakklokken gebruikt, waarbij tijdsoverschrijding blijkt door het vallen van de vlag en niet door een akelig piepje.

Het is leuk om te vluggeren en ook om er ter plaatse naar te kijken, maar de partijen achteraf naspelen is minder bevredigend. Een mooie snelschaakpartij is een zeldzaamheid en bij de Moskouse partijen die de journalisten Misja Savinov en Jevgeni Atarov voor het nageslacht gered hebben vond ik niets dat het afdrukken waard was. Daarom hier een oud fragment van de legendarische snelsschaaktovenaar Genrich Tsjepoekaitis, die vorig jaar september overleed.

MmMmMdMm

aMmMaMcK

MmMmMfGm

mMmGmgBL

MmMmgAgm

mMmMeMmM

MmMmMmGm

mMmMmJmM

Deze merkwaardige stelling kwam voor in een snelschaakpartij Tsjepoekaitis-Bagirov die in 1957 werd gespeeld in Bakoe, waar Tsjepoekaitis toen zijn militaire dienstplicht vervulde. Vladimir Bagirov was er een van zijn vaste vluggerpartners.

In de diagramstelling heeft wit de grappige dreiging 1. Dg8 Txg8 2. Ph7 mat. Zwart kan echter winnen met 1...Th8. Dat is een zet die Bagirov ongetwijfeld gezien zal hebben, maar in een fatale gedachteflits moet hij zich hebben afgevraagd wat eigenlijk dreigde. Inderdaad niet meteen 2...Txh7+, waarmee zwart zichzelf mat zou zetten, maar die zet had natuurlijk nog even kunnen wachten. In de partij speelde zwart 1...De3-g3 Nu gaat 2. Dg8 niet wegens 2...Dh2+ 2. Tf1-c1 Hiermee dreigt wit mat met 3. Tc6+, een zet waartegen zwart na 2...Dh2+ 3. Ph3 geen goede verdediging meer zou hebben. Ook 2...Td8 gaat niet wegens 3. Tc6+ Td6 4. Dg8 of aardiger meteen 3. Dg8 2...Dg3xf4 Hiermee dreigt zwart zelf mat in één zet en hij hoopt op 3. Dxg7+ Kxg7 4. Pe6+ Kf6 5. Pxf4 Th8 mat. 3. Tc1-c6+ Df4-d6 4. Pg5-f7 Wit moet oppassen. Na 4. Txd6+ exd6 (dreigt 5...Th8) 5. Pf7 e3 zou de zwarte pion naar dame lopen. 5...Dd6xc6 5. d5xc6 e4-e3 Ook nu lijkt de zwarte pion niet meer tegen te houden, maar het gaat nog net. 6. Pf7-h6 Wit is net op tijd. Na 6...e2 komt 7. Pg8+ Txg8 8. Dxg8 e1D 9. Df7+ Ke5 10. Dxe7+ en de zwarte dame gaat weer verloren. 6...Tf8-h8 7. Dh7xh8 Lg7xh8 8. c6-c7 e3-e2 9. c7-c8D e2-e1D Zo heeft zwart toch nog een dame kunnen halen, maar het is net te laat. 10. Dc8xf5+ Kf6-g7 11. Df5-f7 mat.

    • Hans Ree