Promiscue homoseksuelen nemen te veel risico

Sommige homoseksuele mannen zijn onverantwoord nonchalant over de gevaren van aids en andere besmettelijke ziektes, vindt Maarten Huygen, die als commentator reist door de samenleving.

Daar zag ik hem weer, de sling. Een korte, gevlochten leren hangmat waar de homo in half-zittende houding in gaat liggen met de benen gespreid, open tot de seksuele verrichtingen van zijn tijdelijke partner. De dark room van de Amsterdamse homobar The Web met zwarte getimmerde hokjes heeft iets provisorisch, want achter de sling staat nog een oud bad dat geen bestemming meer heeft. Nu de ruimte is verlicht, kun je dat zien. Brandschoon is het niet te noemen, maar in het donker merk je het niet.

De eerste keer dat ik de sling zag, was in 1983 in New York, toen een homoseksuele vriend die daar woonde mij een nacht meenam naar de homobars om te laten zien wat daar gaande was. Dát was pas avant garde. Hij had een vaste vriend, maar toch ging hij graag naar de dark rooms. Dat vond zijn vriend goed. ,,Soms wil je eens een broodje om de hoek'', zei hij. Dat sprak me toen wel aan, zo'n seksueel broodje tussendoor, maar ik voelde me tot vrouwen aangetrokken en die zijn minder bereid tot vrijblijvende seks, tenzij ze er als professionals voor betaald worden. Maar wat was er tegen orgieën tussen mensen die dat graag doen? Onderling zijn mannen het eerder eens over snelle, emotieloze seks dan als ze zijn aangewezen op vrouwen. Socrates en zijn vrienden gaven het voorbeeld tijdens hun samenkomsten meer dan tweeduizend jaar geleden.

Een jaar of vier na onze vrolijke kroegentocht door New York droeg ik mijn vriend in gezelschap van vele anderen ten grave. Het was een treurige dag, want ik was op hem gesteld geweest. Zelfs tegenover sommige vrienden had hij zijn geheimzinnige ziekte aids verborgen proberen gehouden. In Amerika en in Nederland werd deze nieuwe ziekte lange tijd ontkend. Nederlandse homo's ondergingen vaak geen aids-virus-test uit angst voor de harde waarheid. Homoseksuelen waren eindelijk op weg naar maatschappelijke erkenning en deze dodelijke ziekte die veel onder homo's voorkwam, stond de emancipatie in de weg.

Helaas heeft het late besef van de gevaren van aids veel levens gekost – ook van niet seksueel actieve hemofilie-patiënten die bloed van besmette donoren kregen. Na die ene vriend heb ik nog wel een stuk of tien andere homo's zien doodgaan. Het was de kater van de voor homo's zo uitbundig begonnen emancipatie van de jaren tachtig.

Vandaar dat ik de nieuwe homoconsumentenbond met wantrouwen bezie. Zij presenteerde zich donderdagavond in het halfduister van The Web met een kwaliteitsonderzoekje per e-mail onder 238 gebruikers van Amsterdamse sauna's, darkroomcafés, seksbioscopen en seksparty's voor homo's. ,,Neem jij promiscue sex ook serieus? Doe dan met ons mee'', moedigt de bond op haar site aan.

Tegelijkertijd is onder homo's wereldwijd een gevaarlijke trend tot onbeschermde seks met vele partners. Medische diensten in de westerse wereld, ook in Nederland, melden een toename van syfilis en een snelle verbreiding van de twee jaar geleden nog vrijwel onbekende ziekte lymfogranuloma venereum. Deze ziekten zijn te genezen met antibiotica, maar dat geldt niet voor een besmetting met het aidsvirus, waar je niet van afkomt. Juist die nieuwe besmettingen doen zich in Nederland relatief veel voor, begrijp ik van de voormalige Amsterdamse GGD-directeur en infectieziektenspecialist R. Coutinho, die nu bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en milieu werkt. Steeds meer mensen laten zich testen en vooral onder oudere homomannen groeit het aantal seropositieven. De meeste aanwezige mannen in The Web waren wat ouder en hoorden dus tot de risico-groep.Is het eenzaamheid? Ik weet het niet. Eén zei me dat hij het initiatief van de homoconsumentenbond tot verbetering van de seksplekken verafschuwt. Hij houdt juist van ruigheid ,,niet zo soigné''. Soms gaat dat zelfs de baas van The Web te ver. ,,Barebacking (onbeschermd anaal penetreren) is hier verboden maar je kunt het in het donker niet controleren'',zegt een bezoeker laconiek.

Dankzij effectieve virusremmers is het aidsvirus even gevaarlijk als suikerziekte. Eerst houdt de eigen natuurlijke weerstand de ziekte tegen en wie daarna zijn door de verzekering betaalde pillen op tijd slikt, wordt oud met een aids-besmetting. De pillen verminderen het aantal virussen zodat de kans op besmetting geringer is, zegt Coutinho. Maar besmetting blijft zich voordoen, zodat er telkens nieuwe patiënten bij komen. En wie weet wat voor nieuwe ongeneselijke seksueel overdraagbare virussen er nog aankomen, hepatitis C bijvoorbeeld die kan worden overgebracht door zweren van geslachtsziekten.

Toch lijkt me terughoudendheid en het mijden van anonimiteit het effectiefste middel tegen geslachtsziekten. Ook bij veilig vrijen gaat er vaak wat fout. Sommige peppillen en poppers die worden gebruikt bij ongeremde seks, zetten aan tot overmoed of tot overgevoeligheid voor besmettingen.

Erik Kollen van de homoconsumentenbond vindt dat schone en goed onderhouden sauna's of dark rooms met gratis condooms en latex handschoenen uitnodigen tot veilige seks. ,,Het moet uit de riolen worden gehaald'', zegt hij. Misschien heeft hij gelijk. Je bereikt promiscue homo's niet met veroordelingen, maar ik kan me goed voorstellen dat het gemeentebestuur en de GGD zich zorgen maken over het luilekkerland der lusten. Controle en kwaliteitseisen hebben meer zin dan een verbod, maar een culturele verrijking kan ik de dark rooms en sauna's niet noemen. Dat zijn bordelen of parenclubs evenmin. Dat het mag, wil niet zeggen dat het wenselijk is. Amsterdam kan beter reclame maken met het Van Gogh museum of de Gay Parade.

En de homoconsumentenbond kan beter wijzen op gevaren van ongeremde seks met zes tot zeven partners per half jaar dan het te propageren. Homo's hoeven niet meer uit wanhoop en eenzaamheid het stadspark in.

De emancipatie is voltooid met het homohuwelijk. Wie dan risico's neemt met zijn seksuele broodje buiten de deur, brengt zijn partner in gevaar. Dan komt het aan op zelfbeheersing.

    • Maarten Huygen