`Moment om even pas op de plaats te maken'

De meeste mensen hebben geen idee wat ze boven het hoofd hangt met het nieuwe zorgstelsel, zegt directeur Sporre van Achmea. ,,Kamervragen achteraf helpen niet.''

Bij verzekeraar Achmea hebben de medewerkers in de callcenters gemiddeld twee minuten om een vraag van een klant te kunnen beantwoorden, en het gesprek af te ronden. In die callcenters werken zo'n duizend werknemers. Zodra verzekerden doorhebben dat het verzekeringssysteem vanaf volgend jaar écht radicaal verandert, verwacht Achmea meer vragen van meer klanten. De zorgverzekeraar heeft daarom driehonderd extra medewerkers in dienst genomen en aan het eind van het jaar komen er nog eens honderd bij. Dan zitten 1.400 medewerkers klaar om de ongeveer 3 miljoen verzekerden bij Achmea te woord te staan.

Als de nieuwe zorgverzekeringswet zo ingewikkeld blijft als hij nu is, zegt directievoorzitter Gaston Sporre van Achmea Zorg, hebben al die medewerkers heel veel meer tijd nodig om de verzekerden van uitleg te voorzien over alle ingrijpende veranderingen.

De gelijktijdige invoering van twee soorten eigen bijdrage bijvoorbeeld is volgens hem niet aan verzekerden uit te leggen. ,,Dat is een bestuurlijk gedrocht. Tweederde van de bevolking is niet in staat te doorgronden wat hen te wachten staat. We kunnen niet zomaar achterover leunen en hopen dat mensen een kruisje op de juiste plek zetten voor een goede dekking van hun zorgverzekering. Mensen zouden op zijn minst beter geïnformeerd moeten worden.''

Nu hebben ziekenfondsverzekerden te maken met een no-claimregeling, particulier verzekerden met een eigen risico. In beide gevallen moeten patiënten zelf meebetalen aan hun consult, opname of medicijnen. Vanaf volgend jaar worden de twee verzekeringen samengevoegd en heeft iedereen een eigen risico én een no claim. Zo kunnen mensen, ondanks het feit dat ze verzekerd zijn, met onverwachte kosten worden geconfronteerd.

De meeste verzekeraars informeren nu hun klanten pas over de hoogte van de no claim als het bedrag op is. Bij een enkele verzekeraar kunnen klanten op de website zelf bijhouden hoeveel ze aan het eind van het jaar tegoed hebben.

Het systeem van de eigen bijdrage is erg ingewikkeld, en het financiële risico kan tegenvallen. Een verzekeraar kan een nota bijvoorbeeld geheel vergoeden, maar no-claimgeld van de patiënt inhouden. Bij een volgende nota kan de no claim op zijn en dan moet de patiënt onverwacht een deel van de behandeling toch zelf betalen (zie inzet). Dat bedrag kan oplopen tot 500 euro, het hoogste eigen risico waarvoor mensen kunnen kiezen.

,,Mensen met lage inkomens kiezen vaak voor de goedkoopste zorgverzekeringen, dat zijn die met het hoogste eigen risico. Juist voor die mensen is het een groot probleem als ze onverwacht 500 euro moeten betalen, en ook nog hun no claim kwijt raken. Het is een kwestie van beschaving om deze mensen niet in de financiële gevarenzone te laten komen. Bij meer dan de helft van de ziekenfondsverzekerden zal het no-claimbedrag van 255 euro aan het eind van dit jaar op zijn. Daarnaast komt de eerste zorgtoeslag in de dure maand december – het wordt al de vuurwerktoeslag genoemd. Het is nog maar de vraag of de toeslagen gebruikt gaan worden om de premie te betalen. We zitten er als verzekeraar niet op te wachten dat mensen hun verzekeringen niet kunnen betalen.''

Nederlanders ondergaan elk jaar meer medische behandelingen, gaan vaker naar de huisarts of specialist. Om dat betaalbaar te houden probeerden achtereenvolgende ministers van Volksgezondheid de zorg anders te financieren. Dat stuitte telkens op weerstand, van artsen, werkgevers en patiëntenverenigingen. Minister Hoogervorst lukt het nu. ,,Eerst was er in Den Haag de euforie'', herinnert Sporre zich, ,,dat het de minister eindelijk lukte de zaak vlot te trekken. Sindsdien worden alle politieke beslissingen onder enorme tijdsdruk genomen. We moeten oppassen dat de politieke euforie niet omslaat in overschatting''.

De nieuwe zorgverzekering is het meest zware, beladen overheidsdossier van na de oorlog, zegt Sporre. ,,Maar aan de snelheid waarmee het door het parlement wordt gevoerd zou je dat niet zeggen. De Kamer biedt tot nu toe nauwelijks weerstand, en de minister heeft op alles een antwoord klaar. Die zegt dat marktwerking ervoor zorgt dat patiënten zelf bepalen wat de beste zorg is, en dat zij die vervolgens ook krijgen via de zorgverzekeraar die het best hun belangen behartigt. Die romantiek van marktwerking moet er eens af'', zegt Sporre. ,,Van de 41 pagina's tellende zorgverzekeringswet gaan er 28 over toezicht en regelgeving en slechts dertien over de inhoud. De regie over het zorgdossier gaat niet naar de zorgverzekeraars, die ligt in Den Haag. Daar bepalen ze of het volgend jaar een goede voorstelling wordt.''

Zorgverzekeraars zijn net als de regering voor kostenbeheersing en meer kwaliteit, zegt Sporre, maar hij denkt dat dat op een eenvoudiger manier kan worden bereikt. Met kleinere stapjes. Nu de invoering nadert krijgen zorgverzekeraars en zorgaanbieders zicht op de gecompliceerde praktijk. Zíj moeten die wet straks uitvoeren. ,,In den Haag zijn ze nooit zo sterk in de uitvoeringskant.''

Naarmate de uitvoering dichterbij komt, komen er steeds meer onduidelijkheden aan het licht, zegt Sporre. Ook zitten er nog de onnodige onvolkomenheden in. Het nieuwe declaratiesysteem van ziekenhuizen bijvoorbeeld werkt niet. Ziekenhuizen komen om in het papierwerk, patiënten krijgen onbegrijpelijke rekeningen thuisgestuurd en verzekeraars krijgen ,,declaraties aangeleverd die niet kloppen''. Ook over de manier waarop werkgevers worden gecompenseerd voor de bijdrage aan de ziektekosten voor hun werknemers is nog geen duidelijkheid. Werkgevers hebben volgens Sporre net zo goed geen idee hoe de nieuwe wet voor hen gaat uitpakken. Naast de veranderingen in de zorg krijgen zij te maken met andere regels voor WAO en mogelijk voor pensioenen. ,,Die staan straks voor een loonstrookjespuzzel.''

,,Nu is het moment om even pas op de plaats te maken'', vindt Sporre. ,,Om na te gaan waarvoor bepaalde maatregelen ook alweer bedoeld waren en of die nog zinnig zijn. En om te bezien of sommige zaken in het nieuwe zorgstelsel niet eenvoudiger geregeld kunnen worden. Noem het een soberheidstoets. Kamervragen achteraf helpen niet en we zitten ook niet te wachten op een parlementaire enquête waarom duizenden mensen gedupeerd zijn geworden. Daarvoor is dit onderwerp te belangrijk.'' De meeste zorgverzekeraars zijn er klaar voor, zegt Sporre. Zij zullen op 15 december netjes hun nieuwe polissen klaar hebben liggen, ,,maar dan begint het pas''.