Leerlingen die niet bestaan

Gebrek aan klaslokalen, geweld, niet erkende scholen voor illegalen. Het onderwijssysteem op Sint Maarten lijdt onder de snelle economische groei.

OP HET OVERDEKTE schoolpleintje van `Starlight Education' vlecht een leerling het haar van een klasgenootje. Om hen heen spelen medescholieren tikkertje. Het geel van hun schooluniformen steekt scherp af tegen de achtergelegen groene berghellingen van het Antilliaanse Sint Maarten. Aan het eind van de pauze, ingeluid door een juf met een koperen bel, stellen de ruim 90 leerlingen van de school zich netjes op in rijen van twee.

Driekwart van hen bestaat officieel niet. Ze zijn weliswaar geboren op Sint Maarten, maar staan niet ingeschreven in het bevolkingsregister omdat hun ouders geen verblijfsvergunning hebben. Aangezien de kinderen nog nooit in het geboorteland van hun ouders zijn geweest, waaronder Jamaica, Haïti, Dominica, Colombia of de Dominicaanse Republiek, kunnen ze daar ook niet worden ingeschreven.

radio

Sint Maarten zit in haar maag met deze ongedocumenteerde kinderen. Omdat ze geen verblijfsvergunning hebben worden ze niet toegelaten op de door de overheid gesubsidieerde scholen. Het reguliere onderwijs telde vorig jaar 6.700 leerlingen, volgens cijfers van het Antilliaanse statistiekbureau. Ongedocumenteerde leerlingen zijn er circa 500, volgens het eilandbestuur. Naast Starlight Education zijn er nog een tiental andere scholen die deze kinderen onderwijs aanbiedt. Gedeputeerde Sarah Wescott-Williams van onderwijs, in functie vergelijkbaar met een Nederlandse wethouder, zei deze week op de Sint Maartense radio dat ``dit probleem [de ongedocumenteerde kinderen, red.] de aandacht verdient''. Naar aanleiding van een nog vertrouwelijk rapport van het Sint Maartense departement van onderwijs wil Wescott-Williams contact opnemen met de VN-organisatie Unesco om tot een oplossing te komen.

Het onderwijssysteem op Sint Maarten kent meer problemen. De bevolking is de afgelopen decennia explosief gegroeid. In een tijdspanne van veertig jaar veranderde het eiland van een eenvoudige vissersgemeenschap zonder elektriciteit in een centrum van massatoerisme, waar jaarlijks 2 miljoen mensen vakantie vieren. Met de economische groei steeg het aantal inwoners van 3.000 aan het begin van de jaren zestig tot 45.000 nu. Daarvan was vorig jaar eenderde illegaal. Het eilandbestuur kan die groei nauwelijks bijbenen. Naast de infrastructuur – de wegen zijn tijdens de spits veelal verstopt met files – huisvestiging en gezondheidszorg, staat ook het onderwijs onder druk. Niet alleen wat betreft de ongeregistreerde scholen voor ongedocumenteerde kinderen, zoals Starlight Education, maar ook in het reguliere schoolsysteem. Bijdragen van Nederland voor onderwijsvernieuwing – de afgelopen drie jaar 9 miljoen euro – lijken daaraan weinig te veranderen.

Zo stuurde de Sint Maarten Academy, een school voor voorgezet onderwijs, de leerlingen voor de eerste drie weken van het nieuwe schooljaar naar huis, omdat de klaslokalen voor het praktijkgerichte vsbo onderwijs (vergelijkbaar met het Nederlandse vmbo) nog niet klaar waren. Gebrek aan ruimte was ook reden voor de directie van het Milton Peters College (MPC) om vierdejaars vsbo-leerlingen tot november op stage te sturen. Ondertussen neemt geweld in en om de scholen toe. Vorige week werden twee leerlingen van MPC naar huis gestuurd omdat ze zich met een pistool op het schoolplein begaven.

casino's

`De economische ontwikkeling van het eiland is veel te snel gegaan', zegt schoolhoofd Angela Drijvers van de Sundial School in het hart van Philipsburg, de hoofdstad van Sint Maarten. ``Om bij te blijven willen mensen nu snel geld verdienen door in de casino's, of in de drugshandel, aan de slag te gaan.''

Volgens Drijvers zijn de middelen voor het verbeteren van het onderwijs beperkt. ``We zijn afhankelijk van Nederlands geld en moeten ook de veranderingen uit het Nederlandse systeem overnemen'', zegt ze. Volgens haar zijn de onderwijsvernieuwingen reden voor veel hoofdbrekens. Zo is Sundial, dat 370 leerlingen heeft, tot nu toe de enige school met de faciliteiten die nodig zijn voor het praktijkgerichte vsbo-systeem. Intussen is op basisniveau ook het zogeheten funderend onderwijs (verbetering en verlenging met twee jaar van het basisonderwijs) ingevoerd, maar aan lesmateriaal is op de hele Antillen nog een tekort.

Taal is een bijkomend probleem. De spreektaal op Sint Maarten is Caraïbisch Engels, terwijl het onderwijssysteem op het Nederlands is gebaseerd. ``Op Sundial is het Nederlands nu een vreemde taal'', zegt Drijvers, die zelf eind jaren zestig werd opgeleid door nonnen in 's-Hertogenbosch. ``Het moet in het Engels, anders volgen de leerlingen het niet.''

Dat probleem ziet ook docente Frans Daniëlla May. De Nederlandse geeft voor drie jaar les aan vsbo-leerlingen op het aan Sundial gelieerde Milton Peters College (MPC), de enige volledig Nederlandstalige school op Sint Maarten. In vergelijking met de kinderen die ze enige jaren geleden in de klas had op het Amsterdamse Marcanti College, vindt May het niveau van de Sint Maartense leerlingen schrikbarend. ``Nederland is hier heel ver weg'', zegt May. ``De leerlingen hebben er ook een aversie tegen, net zoals veel leerkrachten. Dus wordt in de klas constant tussen het Engels en het Nederlands geswitcht.'' De examens aan eind van het schooljaar zijn in het Nederlands en het Frans.

leerplicht

Voor de leerlingen van Starlight Education spelen nog andere problemen. Hun verblijfsvergunning bijvoorbeeld. ``Op hun dertiende zijn hun papieren meestal wel in orde, dan kunnen ze instromen in het secundair onderwijs'', zegt directrice Hodge die de school in 1993 begon, twee jaar nadat de leerplicht op de Nederlandse Antillen werd ingevoerd. Personen die kunnen aantonen tien jaar of langer op Sint Maarten te wonen komen in aanmerking voor een verblijfsvergunning, vervolgens mag op achttienjarige leeftijd de Nederlandse nationaliteit worden aangevraagd. ``Ik til ze over die periode heen, zodat de bevolking straks niet uit analfabeten bestaat. Want je denkt toch niet dat die kinderen op hun achttiende terug gaan naar Haïti of Santo Domingo als ze hier een Nederlands paspoort kunnen krijgen?''

Subsidie voor Starlight Education zit er niet in. De school draait op bijdragen van ouders, 100 dollar per kind per maand, en donaties van het bedrijfsleven. Er zijn tien klassen, voor kinderen tussen de 3,5 en 13 jaar.

Volgens William Marlin, leider van de oppositiepartij National Alliance, is de toelating van ongedocumenteerde kinderen tot het reguliere schoolsysteem onbetaalbaar. ``De kinderen van Amerikaanse en Italiaanse ouders gaan hier naar dure privé scholen, maar dat kunnen Caraïbische ouders niet betalen'', zegt Marlin voor het gebouw van het Sint Maartense eilandbestuur. ``De overheid voert een gedoogbeleid, want de implementatie van verplicht onderwijs betekent het bouwen van veel nieuwe scholen, en dat is een hele dure grap.''

Uiteindelijk gaan veel jonge Sint Maartenaren, met of zonder diploma, naar Nederland. ``Zeker als er daar familieleden wonen is dat een reële optie'', zegt Drijvers van Sundial. ``Veel lager geschoolden komen na een paar jaar terug, maar er is ook een grote groep die naar Nederland gaat en daar niets bereikt.''

    • Miriam Sluis