De lezer schrijft, de krant antwoordt

Dat brieven van lezers voor de redactie van zeer groot belang kunnen zijn bewees vorige week Ruud Verwaal uit Wageningen.

Hij schreef: ,,Ik wilde het artikel over gefleste bananengeuren van 23 augustus teruglezen, maar had de krant al weggegooid. Dus zoeken op de abonneesite. Daar blijkt dat het stuk al, hier en daar redactioneel anders geformuleerd, was verschenen in de krant van 5 juli. Waarom wordt een dergelijk artikel bijna twee maanden later voor de tweede maal vrijwel identiek gepubliceerd? Toch geen zakelijke belangen mag ik hopen?''

Hier schrokken we ons een hoedje van. Want een blik in het digitale archief op de abonneesite wees uit dat de lezer gelijk had. Het artikel kwam twee keer voor. Eén keer gedateerd op 5 juli en één keer op 23 augustus. Nader onderzoek wees uit dat het artikel desondanks maar één keer in de krant heeft gestaan. En wel op 23 augustus, op de wekelijkse pagina Product & Techniek. Op 5 juli was het artikel ook ingetekend, geredigeerd en ook gezet voor de krant van die dag. Op het laatste moment was het toen echter digitaal van de pagina verwijderd ten bate van een late advertentie.

Lezer Verwaal heeft nu vastgesteld dat ons redactionele systeem lek is. Een stuk dat de redactie `vrijgeeft' voor publicatie, maar op het laatste moment intrekt, kan kennelijk ongewild in het digitale archief gepubliceerd worden. We zijn nu met man en macht op jacht naar het softwaredefect dat dit mogelijk maakt, met in ons achterhoofd de bezweringen van onze leveranciers dat dit helemaal niet zou moeten kunnen. Maar het kon toch. Dit is het zetduiveltje in eenentwintigste-eeuwse gedaante. Het zijn momenten waarop we dankbaar vaststellen dat we hier alleen maar een drukpers bedienen en geen vliegtuigen laten landen.

Lezer (en vertaler) Brenda Mudde uit Amsterdam viel het op dat veel stukken van buitenlandse auteurs in de krant het zonder vermelding van de naam van de vertaler onderaan het stuk moeten stellen. ,,Het zou de krant sieren als ze in het vervolg behalve de naam en achtergrond van de schrijver van een stuk ook de naam van de vertaler zou geven.'' Het werk van de vertaler verdient die erkenning, meent zij. Daarin heeft ze ook gelijk. Als redactie en vertaler genoeg tijd hebben, dan gebeurt dat ook. Bij artikelen voor de dagelijkse opiniepagina is echter de tijdsdruk zo hoog dat in overleg met de vertalers meestal wordt besloten daarvan af te zien. Zulke vertalingen zijn eerder een gezamenlijk product, waarbij de vertaler snel werkt, eventueel een ongepolijst resultaat mag afleveren, dat door de redactie dan wordt geredigeerd. Van overleg over woordkeus en interpretatie wordt dan afgezien. De redactie vertaalt overigens ook veel zelf. Chef Opinie Marc Leijendekker, die 13 jaar correspondent in Rome was, vertaalt bijvoorbeeld zelf persstemmen uit het Italiaans en Spaans voor zijn pagina's.

Lezer A. Heemskerk uit Waddinxveen was het opgevallen dat de krant sinds deze zomer in het colofon geen academische titels meer voor de namen van redacteuren vermeldt. ,,Betekent dit dat jullie de waarde van die titels niet hoog hebben zitten of is er te weinig verband tussen jullie werk, namelijk artikelen schrijven en jullie opleiding? Of willen jullie gewoon doen en apen jullie de Volkskrantredactie na, waar al langer voornamen in stonden om zo misschien een nieuwer, jonger, zwarter en breder lezerspubliek te trekken?''

We hebben inderdaad deze zomer de academische titels en de (meeste) initialen geschrapt ten faveure van volledige voornamen. Er is nu geen verschil meer tussen de vermelding van namen bij stukken en in het colofon. Uiteindelijk was het vooral een smaak- en gevoelskwestie. We vonden het colofon ouderwets ogen, niet meer aansluiten bij de informelere omgangsvormen in het openbare leven, die naar Angelsaksisch model steeds meer op voornamen overgaan. In de krant worden geciteerde personen inmiddels vrijwel altijd bij voor- en achternaam genoemd. De vuistregel uit het stijlboek dat ,,alleen artiesten en beroemdheden'' bij hun voornaam worden genoemd, is door de praktijk ingehaald. Ook speelde de introductie van nieuwe academische titels een rol: BA, BSc, MA en MAsc. Op 30 juni schreven we daarover een commentaar waarvan de eerste zin luidde. ,,Academische titels zijn aan inflatie onderhevig.'' Tegelijk vonden we het huidige stelsel achterhaald. De nieuwe titels daarentegen geven ook weinig informatie over de inhoud van de opleiding. En de indruk bestaat dat mensen met nieuwe titels deze minder `voeren' in het openbare leven dan de meesters en doctorandussen van weleer. Dat alles bij elkaar opgeteld heeft gezorgd voor de beslissing het colofon bij de tijd te brengen.

nieuwe kwesties:

lezerschrijft@nrc.nl