De globe volgens Google

Zoekmachine Google brengt met twee nieuwe programma's de aardbol zeer gedetailleerd en actueel in kaart. Kamerleden zijn bezorgd dat terroristen de informatie gebruiken.

MET EEN muisbeweging duurt de trip van San Francisco naar Vladivostok maar een paar seconden. Tijd genoeg om nog even neer te strijken op Paaseiland. Het is verslavend. Vliegen als een vogel, met het alziend oog van God. Het is de laatste rage van de internetzoekmachine Google: Google Earth. Wie het programmaatje downloadt – gratis – kan achter de eigen computer over het aardoppervlak navigeren. De software zoomt in op satellietfoto's van steden, straten en huizen. Allemaal in drie dimensies.

Het beeldmateriaal is gebaseerd op Google Maps, het `platte broertje' van Google Earth. Deze tweedimensionale variant van de virtuele aarde biedt sinds april dit jaar satellietbeelden aan waarin gedetailleerde, zeer actuele informatie is verwerkt, zoals misdaden en de real-time lokatie van taxi's. Weliswaar zijn op internet ook andere satelliet- en luchtfoto's te vinden die nog veel meer informatie prijsgeven. Alleen zijn deze bestanden niet zo makkelijk toegankelijk en snel doorzoekbaar als de Google-varianten. Dat verklaart hun succes.

apotheken

De Google Earth-software was eerst eigendom van de firma Keyhole en bekend bij een kleine groep enthousiastelingen. Google nam het bedrijf in 2004 over en maakte het programma voor iedereen beschikbaar. Dankzij de koppeling van satellietfoto's en wegennet kunnen internetters op de kaart vestigingen terugvinden van bijvoorbeeld taxibedrijven, apotheken en restaurants. In Google's virtuele aarde is het makkelijk navigeren. Een kwestie van een adres ingeven, zoals `Amsterdam, NL' of `1260 Madison Ave, New York' en Google Earth vliegt binnen seconden naar de bestemming. Elke lokatie is te bezoeken. Onbewoonde eilanden, locaties die per ongeluk gefotografeerd zijn en eigenlijk geheim hadden moeten blijven. Zoals een Amerikaanse woestijn met een Stealth-bommenwerper. De meest opvallende plekken worden uitgeruild als GE-bookmarks, de favoriete locaties van enthousiaste Google Earth-gebruikers.

Ondanks de rijkdom aan gegevens is Google Earth een relatief klein programma gebleven, omdat de benodigde foto's en gegevens telkens worden opgehaald uit een online database. Een internetverbinding is dus noodzakelijk, net als een moderne pc om het 3D-effect na te bootsen. Hoe sneller die verbinding, hoe eerder de details zichtbaar zijn.

De gebruikte satellietfoto's zijn niet allemaal even gedetailleerd. Weliswaar is het hele aardoppervlak vanaf grote hoogte te bezichtigen, maar inzoomen op straat- en huisniveau is nog beperkt tot de grote steden in de VS, Canada en Australië. Op de maximale zoomstand zijn de auto's nog net van elkaar te onderscheiden, maar personen en nummerborden blijven onherkenbaar. Een aantal Europese steden als Londen, Lissabon en Athene zijn ook al gedetailleerd in kaart gebracht. In Londen maakte Google Earth overigens zijn internationale televisiedebuut, toen de door aanslagen getroffen metrostations in kaart gebracht werden met behulp van de Google-software.

Ook van Nederland zijn via Google Earth details te bekijken – van Rotterdam, Den Haag, de Amsterdamse binnenstad. Daarom vroegen Kamerleden van PvdA en VVD zich af of de virtuele aardbol geen gevoelige informatie zou prijsgeven voor potentiële terroristen. Ook in Australië ontstond onlangs beroering over een kerncentrale die met Google Earth te makkelijk te vinden zou zijn. Die bezorgdheid komt wat laat. De gegevens zijn immers gebaseerd op Google Maps, dat al vier maanden in de lucht is.

amsterdam

De kracht van Google Earth schuilt ook in de extra's die de gebruiker toevoegt: iedereen kan de kaart uitbreiden met nieuwe bookmarks, lagen en 3D-elementen, bovenop de satellietfoto's. Deze elementen vinden hun plek op de virtuele kaart door middel van coördinaten, uitgedrukt in lengte- en breedtegraad. Zo ligt hartje Amsterdam bijvoorbeeld op 52°22'12''noorderbreedte en 4°53'24'' oosterlengte.

De Google Earth-bookmarks zijn locaties waarvan de coördinaten worden bewaard in het .kmz-formaat. Google Earth en voorganger Keyhole hebben inmiddels een grote groep volgelingen die onderling bookmarks uitwisselen. Sites als beenmapped.com (tijdelijk uit de lucht vanwege te grote belangstelling) zijn populair, maar er is ook een groep internetters die Google Earth bijvoorbeeld gebruikt om een realistische variant op het bordspel Risk te spelen.

Het kmz-formaat is geschikt om digitale foto's te koppelen aan Google Earth. Deze truc, geotagging geheten, maakt meteen duidelijk op welke plek een foto genomen is. Op de online fotodatabase Flickr.com zijn inmiddels al 60.000 beelden voorzien van deze geotags.

Een standaard Google Earth-bookmark verschijnt als een ballonnetje met een adreskaartje op de satellietfoto. Deze toepassing lijkt op de points of interest (poi`s) waar routenavigatiesystemen gebruik van maken. Een automobilist die een gps-gebaseerd navigatiesysteem gebruikt, kan van internet de coördinaten downloaden van bijvoorbeeld flitsers en snelheidscontroles. De auto krijgt zijn positiebepaling van de signalen van enkele gps-satellieten. Zodra het voertuig de flitser nadert, geeft het navigatiesysteem enkele honderden meters van tevoren een waarschuwing: `denk aan de maximumsnelheid'.

Een stap verder gaan de lagen die Google Earth op de kaart projecteert. Deze zogeheten layers zijn gebaseerd op geografische databases (GIS of Geographical Information Systems). Door een lijst met gebeurtenissen of eigenschappen in een database te voorzien van geocoördinaten, levert Google Earth een kant-en klare vertaling naar locatie. Een goed voorbeeld daarvan is de laag met criminaliteitsgegevens van de VS uit het jaar 2000 die met een druk op de knop op de kaart verschijnt, keurig vertaald naar de plek waar de Google Earth-bezoeker zich op dat moment bevindt.

Een stuk actueler zijn de gegevens die de Chicago Police Department verwerkt in zijn misdaad-zoeksysteem (Citizen ICAM). Google Maps is hier gebruikt om de stedelijke misdaadcijfers in beeld te brengen, in kaarten, grafieken, tabellen. Alle delicten van de afgelopen drie maanden, van autodiefstal tot moordpartij, zijn nauwkeurig aangegeven (te zien op www.chicagocrime.org). De database van ICAM is overigens wel anoniem: er is niet te zien wie aangifte deed of wie het slachtoffer was.

metrolijnen

De betaalde Google Earth-editie (20 dollar per jaar) kan 256 lagen van GIS-gegevens projecteren. Zulke databases zijn te koop op cd-rom of dvd, maar ook van internet te downloaden. Op sites als www.census.gov is goed te zien hoeveel de Amerikaanse regering weet van haar burgers. Inkomensgrafieken, politieke voorkeur, uitgavepatronen of huizenprijs: door deze sociaal-demografische gegevens op een interactieve kaart te projecteren, worden ze een stuk overzichtelijker dan in de gebruikelijke statistieken. Zulke gegevens zijn handig voor marketeers of huizenkopers die willen weten in welke buurt ze terecht komen. Maar Google Earth-layers bestaan ook uit verzamelingen praktische bookmarks, zoals restaurants, hotels, metrolijnen en busstations.

Dankzij de 3D-weergave van Google Earth kunnen gebruikers zelf realistische objecten toevoegen aan de virtuele aardbol. Gebouwen worden gecreëerd met KML, de Keyhole Markup Language. Deze programmeertaal beschrijft behalve lengte- en breedtecoördinaten ook de hoogte, uitgedrukt in het aantal meters boven de zeespiegel. Wie Manhattan bekijkt in Google Earth, of het centrum van Las Vegas bezoekt, ziet daar grijze wolkenkrabbers staan die overeenkomen met de werkelijke gebouwen. Zo lijkt de virtuele wereld veel op een moderne computergame.

Het enige wat nog aan de virtuele aarde van Google ontbreekt, is actualiteit. Maar daar wordt aan gewerkt. In Google Earth staan al diverse links naar webcams. Met één muisklik wordt de camera in een apart scherm opgeroepen. Zo verschijnen verkeersinformatie, weersomstandigheden of stadsgezichten live in beeld. Sites als Googlehacks.com voegen regelmatig actuelere foto's toe als een extra laag in Google Earth. Van de recente overstroming in New Orleans zijn al nieuwe satellietfoto's beschikbaar, die in het .kmz-formaat in Google Earth geïmporteerd worden en op de juiste verschijnen.

Google zelf experimenteert op labs.google.com/ridefinder met interactieve taxidiensten in 12 Amerikaanse steden. De Google Ridefinder toont de deelnemende taxi's en shuttlebussen met een gps-zender aan boord op Google Maps te volgen. Zo weet de wachtende passagier precies bij welke kruising hij moet gaan staan om als eerste een taxi te bemachtigen.