Dagboek van een cultuurconsument

Ellen de Bruin probeert maandelijks wanhopig het cultuuraanbod een beetje bij te houden. Wat heeft ze in augustus gelezen en bekeken, en vooral ook: wat niet?

Net terug van vakantie, meteen overweldigd door cultureel schuldgevoel. Al die films die ik nog niet gezien heb! Ik zou vaker naar de bioscoop moeten gaan. Maar aan het eind van de dag sta ik toch weer dromerig in etalages van schoenenwinkels te staren, of ik loop voor de zoveelste keer door de boekwinkel. Al die boeken die ik nog niet gelezen heb! En waar ik geen geld meer voor heb! (Nieuwe schoenen.) Ik moet meer lezen. Ik ben de laatste Nederlander op aarde die De Da Vinci Code nog niet heeft gelezen. En nu is de rest van de mensheid alweer met hele andere Brownse bewegingen bezig, of ze hebben Harry Potter 5 al uit of zelfs de nieuwe Salman Rushdie, en ik haal ze nooit meer in.

Op vakantie had het nog gekund, De Da Vinci Code. Dan had ik mijn gezin ook beter begrepen, want de jongens gedroegen zich al na de eerste pagina's alsof ze in een geheim waren ingewijd waar vrouwen als ik niets mee te maken hebben. Het ene kerkje na het andere moesten we in, en in restaurants bogen ze zich opgewonden over de ineens overal aanwezige placemats van dat bekende `laatste avondmaal'-schilderij. Met name over één discipel, die opvallend vrouwelijke trekjes had, vonden ze. Volgens mij gewoon een vent, maar goed, dat hele boek zal wel weer over seks gaan.

In elk geval, ik kwam niet aan Da Vinci toe want ik moest zo nodig Lady Chatterley's Lover van D.H. Lawrence lezen; die lag op mijn gekregen-boeken-bijleesstapel. Dat is uit 1928 ja, aardig dat u het vraagt. En het is Literatuur. Althans, dat zei ik tegen het gezin, maar het bleek in feite een boeketreeks-, nee, een intiemroman over een rijke dame die downdate met de jachtopziener van haar man. Een van de meer uitgewerkte eigenschappen van deze jachtopziener is dat hij zijn pik een naam heeft gegeven – een verschijnsel dat hopelijk alleen in romans bestaat. Hij gaf haar kut ook een naam, overigens, en het boek gaat uiteindelijk meer over de relatie tussen deze `John Thomas' en `lady Jane' dan over die tussen hun eigenaars, jachtopziener Mellors en Lady Connie Chatterley – een relatie die vooral bestaat uit gelijktijdige orgasmes compleet met aan- en afrollende golven en bijna-doodervaringen.

Natuurlijk hadden ze de belangrijke boodschap van deze roman wel weer voorin het boek gezet, wat ze met heruitgegeven klassiekers zo vaak doen. Heel irritant, in De Da Vinci Code schrijven ze toch ook niet vóór het eerste hoofdstuk op wie het gedaan heeft, wat `het' ook is? Wel was het een mooie boodschap: `Live life to the max' – toevallig dezelfde als die van de nieuwe Nederlandse film Leef! (meteen na de vakantie in voorpremière gezien), én die van mijn favoriete merk suikervrije cola. En eerlijk is eerlijk, zonder voorwoord was ik misschien niet verder gekomen dan de interpretatie `goede seks en mooie, grote liefde gaan altijd samen' – iets waar ik persoonlijk wel in geloof, maar wat meteen ontkracht werd door álle andere deze maand geconsumeerde boeken en films, met name The Hitchhiker's Guide to the Galaxy en Borsten als dodelijke wapens. Gelukkig allemaal fictie.

Ook Zoë Hellers Notes on a Scandal, dat volkomen misplaatst tussen de thrillers en intiemromans op het plankje in het hotel lag. Wéér Literatuur, legde ik het gezin opgetogen uit, maar die geloofden me na Lady Chatterley niet meer en het hielp ook niet dat er een foto van een jonge vrouw in extase op het omslag staat. ,,Geeft niks schat, je hebt vakantie'', zei mijn man.

En okee, ook in Notes on a Scandal is een van de vragen `krijgen ze elkaar?' – maar die vraag zit overal in, waarschijnlijk tot De Da Vinci Code aan toe. In Notes vindt de onwaarschijnlijk goede seks plaats tussen een schooljuf van veertig en haar 15-jarige leerling, zo vernemen we van de ikfiguur, een arrogante oudere lerares die op haar beurt verliefd is op haar collega-met-pedofiele-trekjes. Het zou het origineelste boek over de alles vertekenende en verstorende werking van liefde zijn dat ik ooit gelezen heb, als ik niet meteen erna in Sleep With Me van Joanna Briscoe was begonnen – dat lag dankzij Amazon thuis op me te wachten omdat een van mijn favoriete schrijvers er in een Britse krant iets moois over had gezegd. Net als het eind van de vakantie leek dit verhaal aanvankelijk vooral een humorloze toestand: dolende mensen met overspelige gedachten en minder lef dan de gemiddelde jachtopziener. Tegen het eind vielen er evengoed puzzelstukjes op zijn plaats die ik nog nooit ergens op die manier op zijn plaats heb zien vallen. Het was het niet lachen bijna waard.

Toch nog helemaal niet bijgelezen, nu, laat staan bijgefilmd. Vandaar het midjaars-voornemen voorgenomen om de Cultuur gedurende het jaar allemaal bij te houden (al is er nu alweer zoveel werk dat ik de huur-dvd van The Office niet kon afkijken, niet alleen omdat het zo schrijnend was, maar ook uit tijdgebrek). Intussen probeer ik wanhopig de beginzin van Lady Chatterley's Lover in mijn hoofd te houden: `Ours is essentially a tragic age, so we refuse to take it tragically'. Even prachtig als multi-inzetbaar, ook 77 jaar later nog.

    • Ellen de Bruin