Chemie in de zomer

DSM hielp Nederlandse deelnemers in de voorbereiding op de scheikunde olympiade in Taiwan. Ze zijn positiever gaan denken over de chemische industrie.

MAARTEN Beerepoot (17) uit Wageningen, Jarno van Roosmalen (18) uit Veghel en John-Alan Pascoe (18) uit Loosdrecht hebben hun zomervakantie besteed aan scheikundeopgaven. Vrijwillig. Van achterstand op chemiegebied is geen sprake. Integendeel: bij alledrie staat een negen achter scheikunde op de vwo-eindlijst. De scheikundeopgaven maakten deel uit van een internationale competitie. De drie scholieren hebben deze zomer, samen met Geert Folkertsma (17) uit Zwolle, Nederland vertegenwoordigd op de Internationale Scheikunde Olympiade in Taiwan.

Dat vereist nogal wat voorbereiding. Ze begonnen de zomer daarom met een week college en practica op de Research Campus van chemieconcern DSM in Geleen. Een dik boek in de hand met alle mogelijke scheikundeproblemen. En een boek met Engelstalige voorbeeldopgaven dat de wedstrijdleiding vanuit Taiwan had toegestuurd. ``Toen ik dat kreeg, dacht ik wel even: jee, dit is echt moeilijk'', herinnert Van Roosmalen zich. Maar de werkcolleges bij DSM waren verhelderend. De week werd afgesloten met een theorie- en een praktijktoets, waarbij vijftien andere scholieren afvielen. Alleen de beste vier mochten naar Taiwan. Althans, na een driedaagse stoomcursus scheikunde aan de Vrije Universiteit, waarin werd geprobeerd hun zwakke punten aan te pakken.

Eenmaal in Taiwan, waar ze tien dagen bleven, kregen de scholieren een theorietoets en een practicumtoets van elk vijf uur. Waaronder de analyse van onbekende stoffen. ``We kregen druppeltjes van twaalf verschillende stoffen en moesten achterhalen welke stoffen dat waren'', zegt Beerepoot. ``Dan moet je theoretische basiskennis goed zijn. Je moet weten welke reacties stoffen aangaan, welke kleur ze kunnen krijgen, wanneer ze belletjes vormen.''

Van Roosmalen, Pascoe en Beerepoot zijn niet eens scheikundefanaten. Van Roosmalen gaat technische wiskunde en technische natuurkunde studeren en Pascoe lucht- en ruimtevaarttechniek. Alleen Beerepoot begint aan een studie scheikunde, naast Italiaans. ``Het beeld bestaat dat naar zo'n olympiade alleen maar nerds gaan. Maar dat is niet zo'', zegt Pascoe een dag na terugkomst uit Taiwan. Belangrijker dan scheikunde waren de contacten met de 220 andere scholieren uit zestig landen. Tijdens bezoeken aan musea, monumenten en een pretpark leerden de deelnemers elkaar kennen. De voertaal was Engels. Pascoe: ``Het bijzondere van de olympiade is dat je zoveel mensen spreekt waar je normaal nooit mee in contact zou komen. Iemand uit Koeweit of uit Azerbedjan of uit Kirgizië kom je niet zo snel meer tegen. Je praat ook niet over scheikunde, je hebt het over elkaars cultuur, elkaars gewoonten.''

``Behalve de Russen dan'', onderbreekt Van Roosmalen. Hij grinnikt. ``De Russen hebben wij helemaal niet gezien. Die zaten de hele dag op hun kamer. Die waren constant aan het leren.'' De winnaar van de olympiade was een Rus.

Ook inhoudelijk was de olympiade en de voorbereiding daarop boeiend, vinden de drie scholieren. ``Op school vertelt de leraar wat je al lang weet, want dat scheikundeboek heb je al uit'', zegt Beerepoot. ``Bij zo'n olympiade krijg je extra stof, moeilijkere opdrachten, je loopt tegen je eigen grenzen aan. Dat stimuleert.'' Van Roosmalen knikt. ``Bij het eindexamen krijg je standaardproblemen die om een standaardoplossing vragen. Bij de olympiade is de vraagstelling heel anders: je moet eerst uitzoeken wat ze nou eigenlijk vragen en dan mag je zelf bedenken hoe je naar het antwoord gaat. Heel verfrissend.''

Door hun bezoek aan DSM zijn de drie positiever gaan denken over de chemische industrie. ``Ik had nooit zo'n positief beeld van de chemische industrie'', zegt Pascoe. ``Als je iets hoort over een chemisch bedrijf in het nieuws dan gaat dat meestal over tonnen chemisch afval die in het water zijn gevallen.'' Beerepoot knikt. ``Je ziet vanuit de snelweg bij Geleen ook altijd die grote pijpen waaruit enorme rookwolken komen. Dat vond ik er altijd zo smerig uitzien.'' Pascoe weet nu dat DSM de meeste afvalproducten hergebruikt in een ander productieproces. ``En die rookwolken blijken gewoon waterdamp te zijn'', zegt Beerepoot.

Beerepoot, Pascoe, Van Roosmalen en Folkertsma namen behalve drie bronzen medailles en een eervolle vermelding een lange lijst met emailadressen mee naar huis. Van de vier vrouwelijke afgevaardigden uit Koeweit die tijdens excursies in hun bus zaten, van de Bulgaren en Zweden waarmee ze 's avonds spelletjes deden, van de Koreanen die zoveel gouden medailles in de wacht sleepten. ``Allemaal heel gezellige mensen'', zegt Pascoe. Waarop Van Roosmalen eraan toevoegt: ``Duidelijk geen Russen.''