VAN DE LEZER

Na lezing van Het land van herkomst was ik onder de indruk van het formidabele werk en verslagen omdat ik, als naoorlogs kind, wist hoezeer Du Perron de tekenen des tijds haarscherp had aangevoeld en begrepen. Hoe kortzichtig waren vele anderen geweest! Hoe zou ik zelf hebben gedacht en gehandeld? De weerzin van Du Perron tegen het absolute van alle politieke `ismen' was mij op het lijf geschreven, maar ook weer de worsteling daarmee in de maatschappelijke werkelijkheid die tot keuzes dwingt. Een aantal passages had korter gekund, en niet alle details van zijn jeugd in de Indische archipel zijn even relevant of interessant (zelf maakt hij ook wel eens een relativerende opmerking daaromtrent). Maar dat is makkelijk gezegd, nu zestig jaar na publicatie. De tijdgenoten van Du Perron zullen het zeker met andere ogen hebben gelezen, al was het maar omdat Indië toen nog een Nederlandse realiteit was. De hoofdstukken die over zijn jeugd gaan, geven daarvan een heel scherp en mooi beeld. Degenen die zich met de laatste stukjes tropisch Koninkrijk bezighouden, zoals ikzelf, zullen er nog steeds veel in herkennen. De dramatische kracht van het boek ligt zeer zeker in de hoofdstukken die zich in Europa afspelen. Voor de hedendaagse lezer is daarmee niet alleen meer vereenzelviging mogelijk (een nog steeds wel herkenbare wereld), de dreiging die er uit spreekt, over wat ons continent nog te wachten stond, is regelmatig voelbaar. Hoewel misplaatst in de historische context, had ik mij er waarschijnlijk niet over verbaasd, als Du Perron ergens het begrip `interbellum' had gebezigd. Het laatste hoofdstuk, zijn brief aan Wijdenes/Ter Braak, heeft een profetische waarde.

Een meesterwerk, een magistrale autobiografie! Mémoires à mi-temps, maar wel een tijd die met zevenmijlslaarzen op een catastrofe afstevende en daarmee voor Du Perron (en Ter Braak) veel te snel wegtikte.

Karel de Vey Mestdagh

Het commentaar van Elsbeth Etty is in vele opzichten ter zake. Wellicht heeft ze willen zeggen dat met Du Perron als leidsman het eindstation-CPN overgeslagen had kunnen worden. Ik zou haar op dit punt ook graag over Malraux gehoord hebben. Nu in Duitsland het Marxisme weer aandacht krijgt worden de kaarten opnieuw geschud. Voor de kwestie van het engagement vind ik Ter Braaks Politicus zonder partij een betere bron dan Du Perron, het gaat in deze kwestie om meer dan onafhankelijkheid. ook heb je geen koloniaal verleden nodig om tot de slotsom te komen dat het partijverband je opvattingen corrumpeert. Het land van herkomst zie ik als twee boeken die weinig met elkaar te maken hebben. Het verbinden van een algemeen belang met een persoonlijk belang heeft zelden iets opgeleverd.

G.J. Kleinrensink

Net als mw Etty en de vorige reactie-schrijvers, vond ik ook de Europese hoofdstukken veel interessanter en rijker aan ideeën en ook voor ons nog actuele beschouwingen. Het slothoofdstuk heel indrukwekkend. Vooral in de tijd gezien, om al vóór de tweede wereldoorlog tot een dergelijk persoonlijk standpunt te komen. De stukken over Indië: soms mooi en meeslepend maar soms ook taai en erg anekdotisch in mijn ogen.

M.M.H. Maas