Parallelle levens van Takeshi Kitano

Directeur Marco Müller nam in de competitie van het filmfestival van Venetië een verrassingsfilm op. De zaal begon meteen te applaudisseren toen het Japanse logo van Office Kitano in beeld kwam.

Zoem zoem, zo gaat dat op een festival. Heb jij nog wat goeds gezien? Welke filmster komt vandaag op het Lido aan? Welke regisseur?

Tot vanochtend vroeg was de belangrijkste zoem-vraag op het filmfestival van Venetië: wat is de verrassingsfilm die op in de competitie is opgenomen? Zo stond het tenminste in het programma, `film sorpresa'. Festivaldirecteur Marco Müller hield zijn kaken stijf op elkaar, naar eigen zeggen omdat de film anders alsnog zou worden teruggetrokken uit de competitie.

Zo zoemden er gisteren dus allerlei namen rond. Zou het A New World zijn, van Terence Malick? Of Takeshi's van Takeshi Kitano? Of had Müller nog een extra Italiaanse verrassing achter de hand gehouden?

Warm applaus steeg op in de zaal van Palagalileo toen de gekalligrafeerde K van productiebedrijf Office Kitano vanochtend in beeld kwam. Kitano veroverde twee jaar geleden Venetië met zijn Zatoichi. De laatste twintig minuten van die samoeraifilm kon haast niemand in de zaal blijven stilzitten bij de opzwepende muziek en dans. Na afloop barstte de zaal uit in een ovatie.

Na afloop van Takeshi's ging vanochtend een zuinig applaus op en er klonk zelfs hier en daar een boe-tje. Je kon de omslag in de zaal voelen. Het eerste half uur was er blije herkenning, toen de Japanse regisseur/acteur voor het eerst in beeld kwam met zijn scheve gezicht, toen de eerste salvo's uit zijn pistool roffelden, bij de als altijd abrupte, associatieve montage en de kleurrijke bijfiguren. Er was een en al welwillende aandacht en voorpret toen Takeshi's dubbelganger in de film (natuurlijk ook gespeeld door hemzelf) zijn opwachting maakte in clownsdracht.

Maar langzaam ebde de opwinding weg en het laatste half uur werd alvast uitgerekt en gegaapt en steels naar horloges of mobiele telefoons gekeken. Elk shot leek hier wel een eindshot en elk volgende shot werd met teleurstelling begroet - hoe mooi het ook weer was.

Kitano heeft met Takeshi's een uiterst persoonlijke film gemaakt, zoals Federico Fellini ooit deed met Otto e mezzo, of Takeshi's landgenoot Akira Kurosawa met Kurosawa's dreams. Takeshi voert zichzelf op als de vermoeide tv-ster Beat Takeshi die naar het eind van zijn carrière sloft en dan het pad kruist van zijn dubbelganger, een would-be figurant die meestal bij audities al is afgewezen voor hij aan de beurt komt. De ster vraagt zich af welk leven de sul leidt, en door die poort komen wij in een leven terecht waar droom en werkelijkheid onontwarbaar in elkaar overgaan en waar iedere figuur, ieder voorwerp en iedere scène telkens in nieuwe gedaanten en onderling verband voorbijkomen.

We zien rupsen, clowns, sumo-worstelaars, yakuza's, koks en als geisha verklede jongens in een stoet die onvermijdelijk aan Fellini doet denken.

Takeshi's is het commentaar van een oudere filmauteur op zijn vroegere werk, hier gesymboliseerd in scènes uit de verzonnen film Hell Heat. In die zin is Takeshi's verwant aan bijvoorbeeld Unforgiven van Clint Eastwood. Maar Takeshi is hier ambitieuzer dan Eastwood. Hij levert niet alleen commentaar op een genre dat hem heeft grootgemaakt, maar ook op de vermaaksindustrie, op de roem en op zijn eigen leven.

Soms is het geestig, soms is het tragikomisch, soms is het pikzwart. Het is altijd mooi en doordacht in beeld gebracht. Maar de optelsom van Takeshi's leidt niet tot een hogere uitkomst dan Kitano's beste films, Hana-bi, in 1997 bekroond met de Gouden Leeuw, voorop.