Lening aan Feyenoord was `gouden deal' voor NOS

Feyenoord blijkt nog een schuld te hebben bij de NOS. Dat stuit op kritiek. ,,De NOS is geen bank.''

Vlak voor kerst, op 17 december vorig jaar incasseerde de NOS een gevoelige klap. Na meer dan dertig jaar de samenvattingen van het eredivisievoetbal te hebben uitgezonden in Studio Sport, verloor het instituut die rechten aan de nieuwe zender van miljardair John de Mol. Daar zou het niet bij blijven, was de verwachting. Voor de NOS met een sportbudget van 55 miljoen euro zouden alleen de kleinere sporten overblijven.

Maar in de maanden daarna bleek de rol van de NOS op voetbalgebied toch niet helemaal uitgespeeld. Zo werden de rechten van de Champions League binnengehaald – door de technische ervaring en de goede internationale contacten van de NOS had De Mol het nakijken. En ook de rechten van de UEFA-cup, die door de clubs zelf worden verhandeld, gingen níet naar John de Mol maar naar de publieke omroep. In weekblad Voetbal International zei De Mol dat er in de strijd om de UEFA-rechten meer speelde dan geld. ,,We werden geconfronteerd met oude contracten en opties uit het verleden, het duurt twee, drie jaar voordat je je daar ingevochten hebt.''

Van zo'n oude afsprblijkt inderdaad sprake, bevestigt Cees Vis, lid van de raad van bestuur van de Publieke Omroep. Een oude lening van de NOS aan Feyenoord heeft een rol gespeeld bij de onderhandelingen, bevestigt hij.

Zo'n vijftien jaar geleden werd een deal gesloten tussen het ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur, de NOS en de voetbalclubs Feyenoord en Ajax. De clubs wilden graag een bijdrage voor de bouw van hun stadions. De overheid wilde wel iets doen, maar wilde daar ook concreet iets voor terug, zegt Vis, die toen als topambtenaar op het ministerie van WVC bij de voorfinanciering betrokken was.

Afgesproken werd dat de overheid een bedrag zou verstrekken aan de clubs, in ruil voor uitzendrechten van wedstrijden. Ajax kreeg eerst 6,5 miljoen gulden voor de bouw van de Arena. Later volgde eenzelfde constructie met Feyenoord ter waarde van 4,3 miljoen gulden voor renovatie van de Kuip, meldt het ministerie van OC en W. Ajax betaalde de vordering af voordat de club in 1998 naar de beurs gaat. Het contract met Feyenoord liep door. ,,Achteraf bezien een gouden deal'', zegt Vis. De prijs van uitzendrechten steeg daarna sterk. ,,Dat woog ruimschoots op tegen het verlies aan rente.''

Maar Feyenoord blijkt de vordering nooit helemaal te hebben afgelost. Tot op de dag van vandaag staat er een bedrag (tussen de één en anderhalf miljoen euro) open. De NOS wil niet ingaan op de hoogte van de vordering. Adjunct-directeur Jan de Jong zegt dat het voor de NOS voordelig was om de financiële relatie met Feyenoord te laten voortbestaan. ,,Als wij tussentijds voor wedstrijden hebben betaald, is daarvoor het voordelige tarief gerekend dat eerder was afgesproken.''

Oud-NOS-directeur Ed van Westerloo was destijds betrokken bij de deal met Ajax. Hij vindt het geen lening, maar een ,,voorfinancieringsconstructie''. ,,Net zoals je als omroep een pakket filmrechten koopt dat je het seizoen daarna uitzendt.'' Maar de lening moet wel direct worden ingelost, vindt hij. ,,Ik begrijp niet hoe het kan dat er nog een bedrag open staat. En ik vind het ook niet goed. De NOS is geen bank.''

In de strijd om de UEFA-cup-rechten had de NOS opnieuw voordeel van de ervaring en de goede naam op het gebied van sportverslaggeving. Maar mogelijk heeft het openstaande krediet de NOS ook geholpen. Want als Feyenoord zijn rechten aan Talpa of RTL had verkocht, had de club per direct het openstaande bedrag moeten terugbetalen aan de NOS. Logisch vindt Vis: ,,Het is een soort leverancierskrediet, dat zeg je op als je geen zaken meer met elkaar doen.'' Vis vindt dat geen sprake is van oneerlijke concurrentie. ,,Wij kopen sportrechten met publiek geld, als je vindt dat dat niet kan, dan is dat een hele andere discussie.'' Bovendien, zegt hij, had Talpa de lening over kunnen nemen.

Talpa wil inhoudelijk niet reageren. ,,Maar'', zegt woordvoerder Thomas Notermans, ,,het valt wel op dat meneer Vis blijkbaar bepaalt hoe diep onze zakken zijn. Bovendien is het kopen van rechten iets anders dan het verstrekken van renteloze leningen die vervolgens vergeten worden of in ieder geval niet meer worden afgelost.'' De NOS ontkent stellig dat het openstaande bedrag niet zou worden afgelost. Over vijf jaar is het verrekend. De hoogte van het bedrag dat de NOS per wedstrijd betaalt, is niet bekend.

Het Commissariaat voor de Media, de toezichthouder op het bestel, liet gisteren in een reactie weten dat een voorfinanciering zoals die verstrekt is aan de clubs ,,nu waarschijnlijk niet meer zou kunnen'', aldus een woordvoerder. ,,Toen waren er nauwelijks commerciële omroepen. Nu zou het op z'n minst een disscussie oproepen over oneerlijke concurrentie.''

Tweede-Kamerlid voor D66, Bert Bakker vindt dat in de procedure om de UEFA-cup-rechten ,,zeker iets oneerlijks zit''. ,,Als die lening nu niet meer verstrekt zou worden, had hij nu ook geen rol meer mogen spelen.''

    • Merel Thie
    • Erik van der Walle