Fatina verwijt het zichzelf

In het Noord-Ossetische stadje Beslan luidden gisteren de klokken om te herinneren aan het gijzeldrama in school nummer 1 van een jaar geleden. Bij die gijzeling kwamen 331 mensen om het leven, onder wie 186 kinderen. Morgen neemt heel Rusland een minuut stilte in acht.

Deze week gaf Moskou de nabestaanden opnieuw twaalf miljoen roebel. Dankzij de vele donaties is het stadje intussen tot een Kaukasisch kinderparadijs omgetoverd.

Veel ouders blijven ontroostbaar. Twee portretten van moeders op de begraafplaats.

Fatina Mamajeva (44) verwijt het zichzelf. Dat ze op 1 september geen vrij had voor de Lineka van haar dochtertje Sabina, de ceremonie op het schoolplein waarmee het Russische schooljaar begint. Het leek haar niet zo belangrijk: Sabina zat al in klas vijf.

Fatina, lerares op het internaat voor wezen vlakbij school nummer 1, viel op 1 september 2004 in voor een zieke collega. Dus bracht een bevriende lerares Russisch die ochtend Sabina in haar nieuwe uniformpje naar het schoolplein. Zij ligt nu zes grafstenen verderop.

Fatina verbaasde zich die ochtend nog over de militaire truck die langs haar raam reed: daarin zaten de terroristen. Toen ze knallen hoorde uit school nummer 1, dacht ze: chic. ,,Militairen komen een eresaluut brengen. Maar waarom eigenlijk?'' Pas toen ze politie over straat zag rennen, besefte ze dat er iets helemaal fout was. Ze liep naar buiten, net op tijd om te zien hoe iemand werd doodgeschoten door een scherpschutter.

Fatina werkt al een jaar niet meer. Op zich zou dat wel moeten: juist een moeder die van haar enige kind is beroofd, moet kinderen helpen die van hun ouders zijn beroofd. Maar ze kan het niet. Elk kind herinnert haar aan Sabina. Ze woont op de begraafplaats, zit van 's ochends vroeg tot zes uur 's avonds bij Sabina's graf. Vaak samen met haar man Konstantin, die weinig woorden meer heeft. Hij werd een week na het bloedbad van 3 september geopereerd aan een maagzweer. Stress, denkt hij.

Twee dagen wachtten Fatina en Konstantin vorig jaar bij de school. Toen op de ochtend van 3 september explosies klonken, voegde Konstantin zich onder de golf radeloze mannen die hun kinderen probeerden te redden. Hij klom de brandende gymzaal in, groef met zijn handen tussen de stenen, het brandende hout en de kinderlijkjes op zoek naar Sabina. Kogels ketsten om hem heen van de muren af. Hij tilde een verminkt meisjeslijkje op en wist zeker dat het Sabina was, maar later bleek het iemand anders. Konstantin bleef een week zoeken en graven in het puin, zwierf langs ziekenhuizen en het mortuarium. Op 11 september gaven de artsen hem een doos met stoffelijke resten. Dat was Sabina, zo had DNA-onderzoek uitgewezen. Konstantin stortte in en werd opgenomen in het ziekenhuis.

Fatina is razend op de Russische regering. ,,De terroristen deden gewoon hun werk: ons vermoorden. De regering deed haar werk niet: ons beschermen.'' Konstantin kijkt dof naar de foto van Sabina. ,,Zo lang zoeken en niets vinden. U heeft geen idee hoe moeilijk dat is.''