`Blamage dat één storm hiertoe kan leiden'

Door de ramp met de orkaan Katrina is in de VS een nijpend tekort aan benzine ontstaan. Sommige pompen staan al droog. De prijzen van brandstof stijgen door de schaarste.

Een klein, maar groeiend aantal tankstations in de Verenigde Staten kwam gisteren zonder benzine te zitten, omdat raffinaderijen en pijpleidingen langs de kust van de Golf van Mexico bleven kampen met de gevolgen van de orkaan Katrina en automobilisten uit angst voor schaarste hun tank wilden vullen. De meeste benzinestations met bordjes `uitverkocht' en gele waarschuwingslinten om hun pompen bevonden zich in de staten langs de oostkust en in het Midden-Westen. Pompstationeigenaren zeiden dat een groot deel van de schaarste van tijdelijke aard was, veroorzaakt door hamsterwoede en vertraagde bevoorrading.

Een paar tankstations zetten hun pompen stil omdat de groothandelsprijzen zo snel stegen dat ze hun benzine met verlies moesten verkopen – ook al stegen de detailhandelsprijzen binnen één dag tot boven de 80 dollarcent per liter. De gouverneurs van Georgia, North Carolina en Pennsylvania vroegen automobilisten zuinig te zijn met brandstof en waarschuwden detailhandelaren dat zij de prijzen niet kunstmatig mochten opschroeven. Ook president George Bush riep op tot zuinigheid en probeerde te automobilisten te kalmeren door te stellen dat orkaan Katrina slechts een `tijdelijke ontwrichting' van de benzinetoevoer zou veroorzaken.

Op de beurs in New York sprongen de koersen van termijncontracten voor benzine voor de vierde dag op een rij omhoog, waardoor de prijzen binnen één week met 25 procent zijn gestegen. De prijs voor ongelode benzine voor levering in oktober kwam terecht op een niveau van 2,409 dollar per gallon (3,785 liter), een stijging van meer dan 15 dollarcent. De prijs voor lichte, ruwe olie voor levering in oktober steeg met 53 dollarcent naar 69,47 dollar per vat. Andere termijncontracten voor de levering van ruwe olie tussen november dit jaar en maart 2006 kwamen uit op meer dan 70 dollar per vat, hetgeen erop duidt dat de situatie rond de toevoer nog verder zou kunnen verslechteren. Op de beurs van Londen sloten de termijncontracten voor de levering van Brent ruwe olie in oktober 70 dollarcent hoger op 67,72 dollar per vat. De prijs van ruwe olie bereikte op 30 augustus op de Nymex-index een tussentijds record van 70,85 dollar per vat. Om het hoogste peil aller tijden uit 1980 te overtreffen, zou de olieprijs 90 dollar per vat moeten bedragen, en de detailhandelsprijs voor benzine gemiddeld 82 dollarcent per liter.

Tankstations raakten door hun voorraden heen in veel staten, waaronder Alabama, Arizona, Florida, Georgia, Illinois, Indiana, Massachusetts, North Carolina, Pennsylvania, Virginia, West Virginia en Wisconsin. ,,Ik heb dit nog nooit meegemaakt'', aldus de 47-jarige Robert Weems, die gistermorgen drie uur in de rij moest staan bij een tankstation 40 kilometer ten noorden van Jackson (Mississippi) voordat de benzine op was. ,,Het is een blamage voor ons energiebeleid dat één storm tot zoiets kan leiden.''

De frustraties liepen eveneens hoog op in steden die ver van de door Katrina gevolgde route lagen, waar de toevoer van benzine, diesel en andere brandstoffen blijft teruglopen door stroomuitval, zodat pijpleidingen en raffinaderijen langs de kust van de Golf van Mexico zijn lamgelegd. De structuur van de Amerikaanse energietoevoer zit zodanig in elkaar dat er enorme druk ontstaat op de olieproducenten, raffinaderijen en pijpleidingbedrijven aan de Golf die nu ernstig zijn beperkt in de hoeveelheid brandstof die zij consumenten langs de oostkust kunnen leveren. Bush zei tijdens een door de televisie uitgezonden persconferentie dat ,,het moeilijk zal zijn sommige markten van benzine te voorzien'' totdat alle rafinaderijen en pijpleidingbedrijven weer op volle toeren kunnen draaien. Hoewel het weken zou kunnen duren voordat alle acht raffinaderijen aan de Golf die zijn gesloten weer in bedrijf zijn, hadden sommige pijpleidingen – van Colonial Pipeline Co. en de Plantation Pipe Line Co. – hun diensten gisteren weer gedeeltelijk hervat. Maar volgens analisten duurt het een paar dagen, zo niet langer, voordat alle hobbels uit het systeem verdwenen zijn. ,,Afhankelijk van wat er de komende vijf dagen gebeurt, zou dit wel eens de grootste crisis in de olietoevoer sinds de jaren zeventig kunnen zijn'', aldus topman Daniel Yergin van Cambridge Energy Research. Tom Kloza, een analist van de Oil Price Information Service voorspelde: ,,Het zal eerst nog erger worden voordat er verbetering optreedt.''

De regering-Bush is begonnen de strategische olievoorraad van de Verenigde Staten aan te spreken en heeft de milieuregels versoepeld ten aanzien van het soort benzine dat tijdens de zomer mag worden verkocht. Volgens analisten hebben deze stappen slechts een marginale invloed op het aanbod. Hoewel er in veel staten benzinetekorten zijn gemeld, zeiden analisten en functionarissen uit de olie-industrie dat het probleem zich op geen enkel moment uitstrekt tot een groot deel van de tankstations. ,,De groothandelsprijzen schommelen hevig en in sommige gevallen gaat het er niet zozeer om wat de detailhandelaren moeten gaan betalen, maar maken zij zich zorgen over de vraag of ze überhaupt wel aan benzine en diesel kunnen komen'', aldus Greg Scott, een advocaat die de bedrijfstakorganisatie Society of Independent Gasoline Marketers of America vertegenwoordigt. Zelfs vóór Katrina hadden olieproducenten en raffinaderijen het al moeilijk om wereldwijd, maar met name in de VS en China, aan de stijgende vraag te voldoen. De energiemarkten stonden onder druk, omdat de mondiale reservecapaciteit slechts 1,5 miljoen vaten per dag bedraagt, minder dan 2 procent van de vraag.

Gisteren maakte de US Minerals Management Service (de dienst die waakt over het aanbod aan minerale delfstoffen) bekend dat 90 procent van de olieproductie van de Golf van Mexico buiten werking was, zodat sinds vorige week vrijdag een productie van meer dan 7 miljoen vaten olie verloren is gegaan.