Alles voor die baan

De Waalse broers Luc en Jean-Pierre Dardenne vinden in hun films een perfecte balans tussen realisme en moralisme. Of het Fressen inderdaad voor de Moral komt, is bij hen nooit een uitgemaakte zaak. De kijker weet niet naar welke kant de balans zal doorslaan. Het opgeheven vingertje ontbreekt, omdat de Dardennes een buitengewoon scherp oog hebben voor de spanning tussen ethiek en de strijd om het bestaan. Letterlijk: al hun films spelen zich af in de rafelrand van de samenleving, maar ook psychologisch zitten hun personages in het nauw.

In Rosetta wordt dit conflict minder op de spits gedreven dan in La Promesse (1996), de film waarmee de Dardennes voor het eerst internationale aandacht op zich vestigden. La Promesse draait om een kwestie van leven en dood. De jonge Igor is er getuige van hoe een illegale werknemer in de bouw ten val komt en overlijdt. Zijn vader, die goed aan illegalen verdient, verbergt het lichaam om geen problemen met justitie te krijgen. Igor raakt verscheurd tussen loyaliteit aan zijn vader en zijn belofte aan de stervende man om zijn vrouw en kind te beschermen. Opvolger Rosetta gaat over meer alledaagse, minder ingrijpende keuzes, die uiteindelijk voor een leven net zo bepalend kunnen zijn. Rosetta (voortreffelijk debuut van Émilie Dequenne) is een meisje dat wanhopig op zoek is naar een baan, omdat ze een panische angst heeft net zo diep te zinken als haar alcoholische moeder, waarmee ze op een verlaten camping bivakkeert. De vraag is hoe ver ze zal gaan om een baan te krijgen. Rosetta kreeg, hoewel minder indrukwekkend dan La Promesse, in Cannes de Gouden Palm voor beste film. Dit jaar wonnen de Dardennes de prijs opnieuw voor hun nieuwste film, L'Enfant, over jonge ouders die hun baby moeten verkopen.

De broers hebben een voorliefde voor jonge personages op de rand van de volwassenheid – jonge mensen die te vroeg met volwassen dilemma's te maken krijgen. De morele keuzes komen hierdoor scherp aan het licht. Dat geldt nog sterker voor het milieu waarin hun films spelen. De Dardennes schetsen de lotgevallen van de onderklasse zo indringend, dat gemakkelijk over het hoofd kan worden gezien dat hun films ook min of meer tijdloze parabels zijn, die het sociaal-realisme ver overstijgen.

Rosetta (Jean-Pierre & Luc Dardenne, 1999, België/Frankrijk). Canvas, 23.05-0.40u.

    • Peter de Bruijn