Het nieuws van 2 september 2005

VAN DE LEZER

Na lezing van Het land van herkomst was ik onder de indruk van het formidabele werk en verslagen omdat ik, als naoorlogs kind, wist hoezeer Du Perron de tekenen des tijds haarscherp had aangevoeld en begrepen. Hoe kortzichtig waren vele anderen geweest! Hoe zou ik zelf hebben gedacht en gehandeld? De weerzin van Du Perron tegen het absolute van alle politieke `ismen' was mij op het lijf geschreven, maar ook weer de worsteling daarmee in de maatschappelijke werkelijkheid die tot keuzes dwingt. Een aantal passages had korter gekund, en niet alle details van zijn jeugd in de Indische archipel zijn even relevant of interessant (zelf maakt hij ook wel eens een relativerende opmerking daaromtrent). Maar dat is makkelijk gezegd, nu zestig jaar na publicatie. De tijdgenoten van Du Perron zullen het zeker met andere ogen hebben gelezen, al was het maar omdat Indië toen nog een Nederlandse realiteit was. De hoofdstukken die over zijn jeugd gaan, geven daarvan een heel scherp en mooi beeld. Degenen die zich met de laatste stukjes tropisch Koninkrijk bezighouden, zoals ikzelf, zullen er nog steeds veel in herkennen. De dramatische kracht van het boek ligt zeer zeker in de hoofdstukken die zich in Europa afspelen. Voor de hedendaagse lezer is daarmee niet alleen meer vereenzelviging mogelijk (een nog steeds wel herkenbare wereld), de dreiging die er uit spreekt, over wat ons continent nog te wachten stond, is regelmatig voelbaar. Hoewel misplaatst in de historische context, had ik mij er waarschijnlijk niet over verbaasd, als Du Perron ergens het begrip `interbellum' had gebezigd. Het laatste hoofdstuk, zijn brief aan Wijdenes/Ter Braak, heeft een profetische waarde.