Lezersvraag

Er is, als ik mij goed herinner, een ontsnappingsclausule voor afzonderlijke landen. Als `essentiële belangen' van een land in het geding zijn, mag dat land die EU-regel aan zijn laars lappen. Wanneer is dat het geval, en kan en mag Nederland zich daarop beroepen, bijvoorbeeld in de kwestie van de Chinese textielimport? (Paul van de Weg, Dordrecht)

De ontsnappingsclausule duikt regelmatig op in de Europese samenwerking.

In 1966 maakte het `compromis van Luxemburg' een eind aan de zogenoemde `lege-stoelcrisis', de toenmalige Franse boycot van het Europese ministersoverleg waardoor geen besluiten konden worden genomen. Het compromis hield in dat besluiten die voor een lidstaat van `essentieel nationaal belang' werden geacht alleen met unanimiteit konden worden genomen.

Het Luxemburgse akkoord verloor gaandeweg aan betekenis door de geleidelijke uitbreiding van het aantal beleidsterreinen waarop in de Unie besluitvorming met (gekwalificeerde) meerderheid mogelijk werd.

Maar in de verdragen bleef de clausule in wisselende bewoordingen op verschillende plaatsen overeind. Ook is zij opgenomen in de Europese Grondwet, onder andere bij het gemeenschappelijk defensie- en veiligheidsbeleid en de justitiële samenwerking in strafzaken.

De hoofdregel in het Europees recht is dat lidstaten zich moeten houden aan genomen besluiten, tenzij zij een uitzondering hebben bedongen. Handelspolitiek is een exclusieve bevoegdheid van de Unie. Internationale akkoorden in dit kader worden gesloten door de Europese Commissie.

Dit is logisch omdat binnen de Unie een `gemeenschappelijke markt' bestaat. De regelgeving met betrekking tot textielimporten bevat geen uitzonderingen voor afzonderlijke lidstaten. Nederland kan dus in dit geval geen beroep doen op een ontsnappingsclausule. (Europaredactie)

Vragen kunt u sturen naar europa@nrc.nl of naar Europaredactie, postbus 8987, 3009 TH Rotterdam. De redactie zoekt wekelijks de meest actuele en interessante vraag uit en beantwoordt deze op de Europapagina, die wekelijks op donderdag verschijnt.