De lezer aan de macht

Het vernieuwde Algemeen Dagblad stelt de mening van lezer centraal in de krant. De oorsprong daarvan komt van het internet.

,,Moet Mark van Bommel in de basis van Oranje? Discussieer mee op AD.nl.'' De voorpagina van het nieuwe Algemeen Dagblad wint er geen doekjes om: de krant wil weten wat de mening is van zijn lezers. Op pagina twee is het Lezersplein ingericht. Hoofdredacteur Jan Bonjer vraagt of de lezers tevreden zijn over de krant op tabloid-formaat. ,,Wat vindt u? Sms uw keuze naar 2233 (0,55 cent p.o.b.)''

In een dagblad is een prominente plek voor de mening van lezer relatief nieuw, Van oorsprong zijn oude media als kranten, tv, radio en tijdschriften gebaseerd op een communicatievorm, waarbij de berichtgeving hoofdzakelijk eenrichtingsverkeer naar de lezer, luisteraar of kijker. Objectieve weergave van de feiten staat voorop, maar deze tendens wordt steeds vaker doorbroken door media die experimenteren met civic journalism (journalisten die hun mening in de berichtgeving verwerken of zelfs actie voeren) en public journalism, waarbij de mening van de lezer centraal staat.

Een prominente plek voor de mening van de lezer is op internet de normaalste zaak van de wereld. Veel nieuwssites koesteren hun forums, reacties van bezoekers en discussiegroepen. Artikelen waarop veel gereageerd krijgen een goede plek, net als berichten die het meest gelezen worden iets waar een papieren krant alleen maar naar kan gissen.

Inmiddels groeit het aantal websites waarbij de lezer zelf helemaal het heft in handen neemt. Het bekendste voorbeeld daarvan zijn de weblogs, waarop inmiddels miljoenen mensen hun eigen belevenissen en meningen online zetten. Weblogs begonnen als een surfdagboek, waarop ervaren internetters opvallende berichten van andere sites verzamelen en bespreken. Weblogs zijn makkelijk na te bouwen via eenvoudige diensten als Blogger.com. Ook internetdienst MSN kwam vorig jaar met het weblogplatform Spaces. In een jaar tijd telde MSN een miljoen nieuwe webloggers. Ze zijn van sterk uiteenlopende kwaliteit.

Wel serieus is Wikipedia. De lemma's uit deze online encyclopedie worden onderhouden door vrijwilligers, die hun kennis over een bepaald onderwerp delen. Wikipedia bleek een groot succes, maar kan toch niet helemaal zonder beperking. Nadat vandalen de afbeelding van Paus Benedictus XVI door een plaatje van Darth Vader hadden vervangen, besloot oprichter Jimmy Wales de regels van Wikipedia aan te scherpen voor bijdragen van lezers.

Ook in Nederland grijpen mensen zelf naar de pen. Gemeenten en wijken die in de regionale media weinig meer aan bod komen, creëren zelf een nieuwe plek op internet om nieuws uit te wisselen. Op de websites van gmsbuurt.nl en goorsnieuws.nl kunnen bewoners zich als correspondent aanmelden.

Of de papieren krant uiteindelijk ook door lezer volgeschreven wordt, is maar de vraag. De Amerikaanse LA Times stopte onlangs met Wikitorials, waarbij redactionele stukken door de lezer bewerkt konden worden. Dat leidde echter tot misbruik.

Vooralsnog houden kranten als het AD, maar ook Metro en De Telegraaf, het bij het weergeven van meningen. Op die manier moet de relatie tussen krant en lezer nieuw leven ingeblazen worden, of beter gezegd: voorkomen dat de lezer het abonnement opzegt.

    • Marc Hijink