Chimp en mens verschillen vooral in hun lever

In de activiteit van genen in de hersenen is weinig verschil tussen mens en chimpansee. Van de genactiviteit in vijf organen blijken de verschillen in de lever het grootst, in de hersenen het kleinst. Die in hart, nieren en zaadballen zaten ertussenin. Een verklaring voor dat kleine verschil zoeken onderzoekers in de complexiteit van de hersenen: de gevolgen van een kleine verandering zijn er groter dan elders.

Mens en chimpansee zijn evolutionair gezien nog maar kort uit elkaar. De laatste gemeenschappelijke voorouder leefde ongeveer zes miljoen jaar geleden. De laatste gemeenschappelijke voorouder van mens, chimpansee en gorilla leefde 7 à 8 miljoen jaar geleden, die met de orang oetan 14 miljoen jaar geleden. Ter vergelijking: de laatste gedeelde voorouder van paard en ezel leefde negen miljoen jaar geleden.

Een specifieke categorie menselijke genen, de transcriptiefactoren, blijkt veel sneller geëvolueerd bij de mens dan bij de chimp. Deze genen sturen de activiteit van andere genen aan. Sinds de afsplitsing 6 miljoen jaar geleden hebben zich hier bij de mens vier procent meer veranderingen voorgedaan dan bij de chimpansee.

Er wordt gewerkt aan het genoom van meer dan twintig verschillende zoogdieren, waaronder de orang oetan, de gorilla, de bonobo, de koe en het varken.

Er leven in het wild nog ruwweg 100.000 gorilla`s, 100.000 chimpansees, 10.000 bonobo's en 30.000 orang oetans. Dat is bij elkaar minder dan het inwonertal van de stad Utrecht. Alle mensapen zijn ernstig bedreigd in hun voortbestaan.