Afghaanse show onder toezicht (Gerectificeerd)

Minister Kamp (Defensie) bezoekt dezer dagen de Nederlandse militairen in Afghanistan. Die zien er onder meer op toe dat de aanstaande verkiezingen rustig verlopen.

Verkiezingen in Afghanistan, dat betekent affiches – héél veel affiches. Rondrijdend door de noordelijke provinciestad Mazar-i-Sharif, zie je ze overal: op de aanplakborden waar ze horen te hangen, maar ook op winkelruiten, muren, een verdwaalde elektriciteitsmast of de stoffige pijnbomen naast de weg.

Aanplakbiljetten kun je het niet echt noemen, de geprinte postertjes op A3-formaat. Maar het aantal kandidaten is zo snel niet te tellen. Drieduizend Afghanen, onder wie ook vrouwen, gaan op voor de 350 zetels in het Afghaanse parlement. Een jaar na de presidentsverkiezingen moeten de Afghanen op 18 september opnieuw naar de stembus.

Ruim elfhonderd Nederlandse militairen, volgens Defensie, moeten er op toezien dat dat zo rustig mogelijk verloopt. Daarmee draait de Nederlandse krijgsmacht in den vreemde, een half jaar na het beëindigen van de missie in Irak, weer op vol vermogen. Eind juli stuurde Nederland 750 mariniers en ondersteunend personeel naar Irak ter versterking van de NAVO-vredesmacht ISAF (International Security and Assistence Force). Het zogeheten Provinciaal Reconstructie Team (PRT) in Pol-e-Khomri telde toen al 250 Nederlandse militairen. Verder zijn er vier Nederlandse F-16's gestationeerd op het vliegveld van Kabul en voeren Nederlandse commando's speciale operaties uit in de bergen in het zuiden.

Wat heeft Nederland te zoeken in Afghanistan? Tijdens zijn toespraak voor de mariniers in Mazar-i-Sharif stelt minister van Defensie Henk Kamp de vraag hardop aan de orde. De leiding van de mariniers in Mazar-i-Sharif hoeft echter niet doordrongen te worden van het belang van de Nederlandse aanwezigheid. ,,De verkiezingen móéten een succes worden'', zegt de commandant, overste Richard Oppelaar, ,,anders komt er verval in het democratische proces en vertraagt de drive van ISAF''.

Voor de NAVO staat er de komende maanden veel op het spel in Afghanistan. Tot voor kort beperkte ISAF zich tot bescherming van de regering van president Karzai in Kabul. Maar sinds vorig jaar is de vredesmacht bezig met een geleidelijke, maar ambitieuze territoriale expansie die heel Afghanistan onder controle moet brengen van de NAVO-eenheden. Noord- en West-Afghanistan worden inmiddels bestreken door ISAF. Vanaf volgend jaar moet ook in het – veel gevaarlijker – zuiden en oosten het gezag van Kabul worden gevestigd. Tegen die tijd moet ook operatie Enduring Freedom, de oorlog tegen de resterende strijders van de Talibaan en Al-Qaeda, grotendeels afgerond zijn. Hopen de militairen.

Nederland blijft meedoen aan het `uitrollen' van ISAF. De Defensiestaf studeert op een bijdrage aan een ISAF-post in Kandahar. Minister Kamp meldde de Italiaanse ISAF-commandant Del Vecchio afgelopen maandag dat Nederland dit najaar beslist over eventuele deelname met 1.300 man aan `Operatie Zuid'. Zeker in het begin van die operatie, benadrukte Kamp, zal in Kandahar sprake zijn van ,,een andere situatie'' dan in het rustiger noorden. Dat Nederland de verantwoordelijkheid zal delen met Britten en Canadezen geeft de minister vertrouwen: ,,In het verleden is gebleken dat we met die landen goed kunnen samenwerken.''

De mariniers in Mazar-i-Sharif kijken niet zo ver vooruit. Zij zijn bezig met de verkiezingen. Het bataljon moet kunnen bijspringen bij de 1.623 stembureaus in de negen provincies in het noorden van Afghanistan, een gebied dat drie keer zo groot is als Nederland. Hoewel de militairen de situatie er omschrijven als ,,relatief stabiel'', vinden nog incidenteel aanslagen en beschietingen plaats. In juli werd een konvooi van Nederlandse luchtmachtmilitairen dat vanuit het noorden op weg was naar Kabul onder vuur genomen. Dit weekend moesten de Nederlandse F-16's de lucht in na een raketbeschieting op het Duitse PRT in Fayzabad.

De mariniers verwachten dat de spanning in de aanloop naar de verkiezingen langzaam oploopt. Ook tijdens het tellen van de stemmen en na het bekendmaken van de uitslag zijn moeilijkheden te verwachten, zo denkt men in Mazar-i-Sharif. Maar de mariniers komen alleen in actie als de Afghanen zelf – met politie en het nieuwe nationale leger in oprichting – het niet kunnen behappen. ,,De Afghaanse autoriteiten moeten laten zien dat ze het zelf aankunnen'', zegt commandant Oppelaar. ,,Het is een Afghaanse show.''

Mohammed Nadir gaat in zijn kleine makelaarskantoor uitgebreid in op de betere toekomst die hij verwacht door de verkiezingen: meer veiligheid en wederopbouw van zijn land. Nadir is veertig, en op 18 september gaat hij voor het eerst van zijn leven zijn stem uitbrengen. Problemen daarbij verwacht hij niet. ,,Ik ben blij dat ISAF er is.''

Net als andere aangesproken inwoners van Mazar-i-Sharif zegt twintiger Moshta Hussein al te weten op wie hij gaat stemmen. Dat neemt niet weg dat hij toestaat dat affiches van allerlei kandidaten achter het raam van zijn winkel worden geplakt. ,,Geen probleem, als het maar is voor kandidaten die het goed voorhebben met de mensen, en niet alleen denken aan zichzelf'', zegt hij. Zullen de verkiezingen leiden tot een democratischer en welvarender Afhganistan? Dat hangt ervan af, zegt Moshta. ,,Als er goede mensen in het parlement komen, komt er verandering. Als er slechte mensen worden gekozen, niet.''

Rectificatie

In het artikel Afghaanse show onder toezicht (1 september, pagina 3) staat dat Nederland eind juli 750 mariniers en ondersteunend personeel naar Irak stuurde ter versterking van de vredesmacht ISAF. Bedoeld is niet Irak, maar Afghanistan.

Rectificatie 2

Het foto-onderschrift bij het artikel Afghaanse show onder toezicht (1 september, pagina 3) vermeldt dat Nederlandse mariniers in de Afghaanse stad Pol-e- Khomri patrouilleren. Dat moet Mazar-i-Sharif zijn. In het artikel staat dat het Provinciaal Reconstructie Team in juli 250 Nederlandse militairen telde. Het zijn er nu ongeveer 180.

    • Steven Derix