Stekeligheden tussen schuur en Kamer

Morgen debatteert de Tweede Kamer met minister Veerman (Landbouw, CDA) over diens integriteit. De politieke commotie overschaduwde een bezoek van Veerman en premier Balkenende aan een Gelderse boerderij.

Aan het einde van zijn werkbezoek aan de melkveehouderij van Jan en Gerjanne van Ginkel kreeg premier Balkenende het woord. Hij stond in een snikhete schuur en richtte het woord tot het boerenpaar. Aan ronde tafeltjes zaten circa veertig gasten, onder wie de geplaagde minister van Landbouw, de CDA'er Cees Veerman. De tafels waren gedekt.

De premier wilde het hebben over integriteit. Al pratend trok hij een parallel tussen zijn minister en het echtpaar Van Ginkel. ,,U doet in uw bedrijf wat uw hart u ingeeft. U koppelt kennis van zaken aan hart voor de sector. Zo is minister Veerman ook'', aldus Balkenende.

Formeel kwamen premier Balkenende en minister Veerman op de boederij van de familie Van Ginkel een bezoek brengen om kennis te nemen van de `innovatieve zuivelproducten' van de firma Campina. Maar over de presentaties van bloeddrukverlagende pillen en functional food hing de schaduw van de commotie rondom de zakelijke belangen van de minister van Landbouw. De bewindslieden werden omstuwd door journalisten. Veerman ,,ik heb een bloeddruk van 169'', wat hoog is kwam op klompen naar buiten, omdat Kamerleden ,,mij misschien wel op de tenen willen lopen''.

Bestuursvoorzitter Wantenaar van Campina excuseerde zich in zijn toespraak voor de massale toeloop van pers op het afgelegen erf. ,,We wisten niet dat het zo hectisch zou worden.'' Balkenende maakt een grapje: ,,Minister Veerman heeft wel bijgedragen aan de publieke belangstelling voor dit bezoek.''

Het werkbezoek aan Bennekom dreigde gistermiddag even niet door te gaan. Door nieuwe onthullingen over Veermans bemoeienis met een van zijn Franse bedrijven wilde de Tweede Kamer al gisteravond een spoeddebat houden over de kwestie. Aanvrager GroenLinks werd daarin gesteund door coalitiepartij CDA.

Een debat op dinsdag zou ook het kabinet het best zijn uitgekomen. Dan was de kwestie binnen een dag weer uit de lucht geweest, zo was de verwachting, en zou het werkbezoek niet gedomineerd worden door de massaal uitgerukte pers. Kamervoorzitter Weisglas (VVD) besloot echter dat het debat pas donderdag gehouden zou worden, aangezien de premier er vandaag niet zou zijn wegens een bezoek aan Polen. Bovendien willen enkele fracties wachten op onderliggende stukken, die gisteren nog niet beschikbaar waren.

In de wandelgangen van de Tweede Kamer werd de beslissing van Weisglas direct geïnterpreteerd als een pesterijtje van de Kamervoorzitter aan het adres van het kabinet. Op die manier, was de gedachte, blijft de onzekerheid over de kwestie de minister langer achtervolgen. Weisglas had zich vorige week nogal geërgerd aan Balkenende die de hoofdlijnen van de miljoenennota al openbaar had gemaakt. Dat vindt de Kamervoorzitter ,,constitutioneel onjuist en onelegant in de richting van het staatshoofd'', zei hij eerder op de radio.

De premier bleek pragmatisch met de door Weisglas gecreëerde tegenvaller om te gaan, zo bleek 's avonds. Ten overstaan van boer Van Ginkel liet hij blijken het werkbezoek veel belangrijker te vinden dan het debat over de positie van Veerman. ,,Even zag het er naar uit dat er gisteravond een Kamerdebat zou zijn, maar de Tweede Kamer heeft gelukkig op tijd ingezien dat ze dat niet moest flikken'', zei hij glimlachend.

Binnen het CDA leefde gisteren nog even de angst dat Veerman door alle commotie de eer aan zichzelf zou gaan houden. De minister staat niet bekend als iemand die om de macht aan het pluche wil blijven plakken. Veerman was voor zijn ministerschap hoogleraar aan de Wageningen Universiteit en is gehecht aan zijn boerenbedrijf. Mocht de affaire hem in zijn ogen te veel schade toebrengen, dan zou hij wel eens op kunnen stappen, zo verwachtte een enkeling.

Veerman liet daar gisteravond geen twijfel over bestaan. ,,Er zijn geen grote dingen fout gegaan.'' Veerman benadrukte dat het om de jaarrekening van een zogenoemde `slapende' vennootschap gaat. ,,Formeel is het onjuist geweest, maar materieel betekent het niks'', zei hij. ,,Het is iets anders als je het ministerschap gebruikt om er een slaatje uit te slaan. Ik kan iedereen recht in de ogen kijken.''

Enige verbazing was er bij sommigen in de coalitie over de rol van premier Balkenende. Die schaarde zich vanaf het eerste moment volledig achter zijn minister van Landbouw. ,,Het is een goede minister'', voegde hij de verzamelde pers in de Tweede Kamer gisteren toe. Mede dankzij het feit dat de premier schriftelijk al enkele vragen beantwoordde over de kwestie, wordt hij nu ook zelf betrokken in het debat van donderdag.

Vooral de PvdA, de grootste oppositiefractie, lijkt het debat te willen gebruiken om Balkenende te ondervragen. Kamerlid Kalsbeek (PvdA) zei gisteren een ,,ernstig gesprek'' met de premier te willen hebben. ,,Aan Veerman is geen eer meer te behalen, dus hopen ze aan Balkenende nog een beetje lol te beleven'', aldus een betrokkene in de coalitie.

In het debat van morgen moeten nog wel enkele vragen beantwoord worden, vinden nagenoeg alle Kamerfracties. Zo is vooralsnog onduidelijk of Veerman tijdens zijn ministerschap nog meer stukken van zijn bedrijven heeft ondertekend. In opdracht van Veerman wordt daar nu onderzoek naar gedaan.

Bronnen in de diverse fracties verwachten dat Veerman het debat van morgen wel zal overleven. De coalitiefracties twijfelen niet aan de integriteit van de minister, hoewel de VVD formeel haar oordeel nog opschort totdat Veerman heeft uitgelegd wat er nou precies aan de hand is. Maar zelfs bij oppositiepartij PvdA bestaat niet de behoefte de minister te laten struikelen over slordigheden. Als echter nog meer belastende stukken opduiken voor het debat, dan kan de opeenstapeling van slordigheden wel een probleem gaan worden voor Veerman.

Minister Veerman maakte zich geen zorgen over mogelijke Europese consequenties van de commotie voor de Nederlandse landbouw, zei hij gisteravond in Bennekom. De internationale pers heeft de afgelopen maand ruim aandacht besteed aan zijn zakelijke activiteiten. ,,Ik kom net terug uit Roemenië en heb gezien hoe ze daar tegen de Nederlandse landbouw aankijken. Nederland loopt voorop met landbouwinnovaties en Europese landen zien ons nog steeds als voorbeeldland.''