Problemen Indonesië

Wat doet een olieprijsstijging met een land dat kan bogen op een substantieel handelsoverschot in olie en gas? In het geval van Indonesië, waar de export van de sector 3 procent van het bruto binnenlands product voor zijn rekening neemt, zou het antwoord wel eens verrassend kunnen zijn. De bloei van de grootste industrietak dreigt een economische crisis te veroorzaken. De wisselkoers van de roepia, de Indonesische munt, daalde binnen drie weken met maar liefst 15 procent ten opzichte van die van de dollar, en de koersen op de beurs van Jakarta daalden in een maand met 16 procent. De markten werden – voorlopig – gekalmeerd door een rentestijging van 0,75 procent.

Maar de enorme economische en sociale problemen wachten nog op een oplossing. Duurdere olie is problematisch voor Indonesië, omdat de extra belastinginkomsten uit de olie worden geabsorbeerd door de hogere kosten van de brandstofsubsidies van de overheid. De economische ontwrichting is aanzienlijk, omdat de extra inkomsten van noodzakelijke investeringen in de infrastructuur worden weggesluisd naar de import van consumentengoederen. In feite heeft iedere stijging van de olieprijs met 1 dollar geleid tot een inkrimping van de valutareserves van het land met 300 miljoen dollar. De reserves zijn in augustus met 10 procent gedaald naar 33 miljard dollar. Eén manier om de uitstroom van dollars in te dammen is een verhoging van de investeringen in de energiesector, waardoor uiteindelijk ook de exportinkomsten zouden stijgen. Indonesië is nu zelfs een netto-importeur van geraffineerde olieproducten. In gunstige tijden is dat al dwaas, maar het wordt een dure grap als de raffinagemarges hoog zijn.

De regering van president Yudhoyono kan ervoor kiezen te bezuinigen op de energiesubsidies. De regering heeft de detailhandelsprijzen laten stijgen, maar niet snel genoeg om gelijke tred te houden met de stijgende prijs van ruwe olie. Méér subsidiekortingen zijn waarschijnlijk, maar de kwestie ligt politiek gevoelig. De traditie van corruptie in het overheidsapparaat maakt het lastig voor Yudhoyono om de kiezers ervan te overtuigen dat hij het uitgespaarde geld goed zal gebruiken.

Zal de roepia opnieuw in een crisis belanden? Het kleine verschil tussen de rente van 9,5 procent en de inflatie van 8 procent duidt erop dat de munt kwetsbaar is. Lagere subsidies zullen de inflatie een impuls geven. Yudhoyono heeft nog veel werk te doen.

Onder redactie van Hugo Dixon. Voor meer commentaar: zie www.breakingviews.com. Vertaling Menno Grootveld.

    • Edward Hadas