Liefdesspijt

Spijt over uw partnerkeuze? Luister naar uw `downward counterfactuals', adviseert Psychologie magazine.

,,In elk mensenleven gaan dingen kapot. Er zitten butsen en gaten in. Pijnpunten die niet te herstellen zijn: verloren liefdes, gemiste kansen...'' Ziedaar de overheersende toon in het jongste nummer van Psychologie magazine, gezet door schrijfster Manon Uphoff in een vraaggesprek.

Sommige mensen denken dat ze niet thuishoren in het moderne leven en eigenlijk elke dag onder een boom of in een hol naar de einder zouden moeten staren. Zij ervaren hun leven in een omgeving vol gebouwen met verdiepingen waarop zij wonen en werken als tegennatuurlijk en hebben – vooral na de vakantie – grote moeite met hun stressvolle bestaan vol verplichtingen, lawaai en beeldschermen. Neem deze mensen vooral serieus! In hen klinkt namelijk de lokroep van de oermens, die hooguit de verplichting kent een paar keer in de week op de steppe wat te jagen en verzamelen. Ook die wijsheid biedt dit in veelzeggend grijs gevatte Psychologie magazine.

Vastgesteld is dus dat ons oerbrein bij lange na niet is meegeëvolueerd met het hedendaagse stedelijke bestaan. Voorts worden we geacht het grootste deel van ons leven met een ander te delen. Van die verhouding wordt veel verwacht: hartstocht, kameraadschap, gedeeld ouderschap en overeenkomstige belangstelling. Beide individuen moeten zich bovendien gedurende enkele decennia parallel ontwikkelen opdat ze niet van elkaar vervreemden. Hiertoe blijkt de mens evenmin te zijn geëquipeerd.

,,Hoe goed je relatie ook mag zijn'', stelt psycholoog Sybille Labrijn, ,,vroeg of laat beland je in een crisis.'' Ze onderscheidt er zelfs zeven: van de ontnuchtering na de verliefdheid (,,Je ziet de tekortkomingen van je partner en voelt je teleurgesteld en geïrriteerd'') tot het opmaken van de balans: ,,Je voelt verdriet en woede over wat je hebt gemist tussen jou en je partner.'' Daartussen ligt een moeizame weg van verslappende aandacht, tergende sleur, is-dit-alles?-gevoelens, knellende familiebanden, `induttend' seksleven, vreemdgaan en ander onheil. Van de schilder- en schrijfopdrachten waarmee Labrijn krakende wagens naar de eindstreep loodst, knap je evenmin op.

Is het dan verwonderlijk dat veel mensen spijt hebben van hun relatiekeuze? Volgens een enquête van het blad komt spijt over de gekozen opleiding (22 procent) na liefdesspijt (30 procent) en vóór spijt over de persoonlijke ontwikkeling (12 procent). Velen maken op jeugdige leeftijd carrière- en relatiekeuzes waarover ze later de haren uit de kop trekken. De volksstammen die hun leven lang betreuren dat ze niet kozen voor hun `Grote Liefde' gaan gebukt onder een oerdrift genaamd upward counterfactuals, aldus Psychologie magazine. Ofwel de kwellende zekerheid dat het zoveel beter had kunnen zijn. Verstandiger is te luisteren naar je downward counterfactuals: tevreden zijn met wat je hebt, anderen hebben het slechter getroffen.

,,De mens is niet volledig maakbaar'', luidt de schrale troost van Manon Uphoff, ,,en het is geruststellend en goed dat we niet zo de baas zijn over onszelf.''

Psychologie magazine, verschijnt maandelijks, €4,65

    • Tom Rooduijn