`Ik moet het nog zien met die koopkracht'

Voor bijna iedereen verbetert volgend jaar de koopkracht. Morgen mag ook vier jaar spaarloon worden opgenomen. Maar: ,,Er zal wel een addertje onder het gras zitten.''

,,Het zijn allemaal verkiezingsleuzen. Ik ga er volgend jaar niet op vooruit.'' Wouter Steehouwer komt net uit Albert Heijn in Sliedrecht, samen met zijn vrouw Sanny. Ze dragen een volle plastic tas met boodschappen. Steehouwer verwacht dat zijn nieuwe ziektekostenverzekering veel duurder uitpakt dan de huidige. ,,Meer koopkracht, zegt men. Jaja!''

Bijna iedereen heeft volgend jaar meer te besteden, beloofde premier Balkenende afgelopen week. Veel AOW'ers en tweeverdieners gaan er 5 procent op vooruit. Dat moet het consumentenvertrouwen een impuls geven. Maar de scepsis overheerst in Sliedrecht, een stad die in leeftijdsopbouw, inkomen, opleiding en werkloosheid ongeveer het gemiddelde is van Nederland. Hoewel Steehouwer een AOW-uitkering heeft, gelooft hij niet dat 2006 voor hem beter wordt: ,,Ik heb weinig vertrouwen in dit kabinet.''

Eerder had het kabinet al besloten dat vanaf morgen iedereen zijn tegoed op zijn spaarloonrekening over vier jaar (2001-2004) vervroegd mag opnemen. Dat is in totaal 4,5 miljard euro. ,,Aanlokkelijk'', vertelt Jolanda van Oord bij de geldautomaat van Rabobank. Haar man doet ,,voor een leuk'' bedrag mee met de spaarloonregeling, maar laat het voorlopig op de bankrekening staan. ,,Eerst afwachten hoe het loonstrookje er in januari uitziet.''

Twee jaar geleden was er ook de mogelijkheid om het spaarloontegoed van vier jaar op te nemen. Ruwweg de helft van de 8,8 miljard euro die toen op deze bankrekeningen stond, werd eraf gehaald. Volgens het Centraal Planbureau (CPB) zorgde dat in 2003 voor een extra economische groei van 0,2 procent.

Dat zal dit keer veel minder zijn, verwacht hoogleraar economische psychologie Fred van Raaij van de Universiteit van Tilburg. Niet alleen is het bedrag dat op spaarloonrekeningen staat de helft van dat van 2003, maar Nederland zet het geld vooral op een spaarrekening. ,,Voor betere tijden'', voorspelt Van Raaij. Volgens hem is de onzekerheid bij mensen groot, omdat het kabinet voortdurend met nieuwe maatregelen komt. Daar komt bij: de oorlog in Irak, de moord op Theo van Gogh en de bommen in Londen. ,,Dat alles geeft consumenten een basisonzekerheid. Dus zijn ze voorzichtig met geld uitgeven'', zegt Van Raaij.

Jolanda van Oord weet dat ze het ziekenfonds kwijtraakt, maar heeft geen idee wat ervoor in de plaats komt. Aan goedkopere kinderopvang heeft ze niets, want haar moeder past op haar kinderen van één en vijf jaar. Ze profiteert ook niet van de afschaffing van het lesgeld voor 16- en 17-jarigen. Voorlopig blijft ze de reclamefolders goed lezen, op zoek naar aanbiedingen. ,,Ik moet het allemaal nog zien met die koopkracht. Er zal wel een addertje onder het gras zitten.''

Dirk-Anton van Genderen is enkele maanden taxichauffeur en had hiervoor als zelfstandig ondernemer geen spaarloon. ,,Het enige is de eenmalige uitkering van 125 euro waarover ze het hebben. Ik hoop dat ik die krijg.'' Dan kan hij volgend jaar misschien op vakantie. Volgens hem zal de koopkracht voor iedereen tegenvallen, omdat de olieprijs hoog blijft. ,,Uiteindelijk betaalt de consument de dure olie. Olie komt in alle producten terug, tot in het sneetje brood dat wordt gebakken in de oven.''

Met een collega schoffelt hovenier Pieter van Werd het onkruid weg tussen de planten in de middenberm van de Rembrandtlaan in Sliedrecht. Over vier weken trouwt Van Werd, maar hij hoeft er zijn spaarloontegoed niet voor op te nemen. ,,Op die rekening staat tussen de 1.000 en 2.000 euro, maar ik kom er niet aan. Ik kan goed omgaan met geld.''

Van Werd vindt het eigenlijk wel jammer dat het kabinet-Balkenende niet meer zo streng is en inkomensverbeteringen toezegt. ,,Zijn beleid is nodig, want het kabinet-Paars II gaf te veel uit.'' Overigens twijfelt Van Werd of de politiek zoveel invloed heeft op de economie. ,,Het is toch altijd een golfbeweging.''

Geen klant te zien in de showroom van autodealer Seat. Toch lacht verkoper Johan van Nieuwenhuizen: ,,Wij zijn altijd positief.'' Directeur Arie van Tienhoven denkt niet dat het spaarloon en de berichten over koopkracht veel uitmaken voor de verkoop. ,,Ze rennen echt niet meteen naar ons om een nieuwe auto te kopen. Veel mensen zullen met het extra geld eerst hun schulden aflossen.'' Het vertrouwen in de economie is niet met een vingerknip terug, verwacht Van Tienhoven. ,,Dat gaat heel geleidelijk.''