Lot energiesector verdeelt provincies

De energiebedrijven Nuon, Essent, Eneco en Delta verzetten zich tegen opsplitsing. Maar hoe stellen de aandeelhouders zich op? ,,Wij willen niet afhankelijk zijn van de ups en downs van Nuon.''

De provincie Friesland heeft een belang van bijna 13 procent in energiebedrijf Nuon. De waarde: meer dan een miljard euro, zo berekende financieel adviesbureau Sequoia begin dit jaar. De provincie wil dat bedrag graag verzilveren. ,,Wij zijn er daarom een warm voorstander van dat de energiebedrijven zich opsplitsen, en vervolgens gaan privatiseren'', zegt gedeputeerde Jan Ploeg. Maar zijn collega gedeputeerde Jacques Suurmond van de provincie Zeeland denkt er anders over – de provincie bezit vijftig procent van de aandelen van Delta. ,,We zijn altijd tegen splitsing geweest, en dat blijven we.''

Minister Brinkhorst van Economische Zaken wil dat de vier energiebedrijven Delta, Eneco, Essent en Nuon zich opsplitsen. De minister wil het beheer van de netwerken (de gas- en stroomleidingen) scheiden van de productie en de levering van elektriciteit. De laatste twee mogen na de splitsing helemaal worden geprivatiseerd, maar de netwerken mogen dat voor slechts 49 procent. Het kabinet stemde vorige week al in met dat plan, de Kamer deed dat vandaag.

De energiebedrijven zelf zijn fel tegen de opgelegde splitsing. Maar wat vinden de provincies en gemeenten, die nu nog honderd procent van de aandelen van deze vier bedrijven bezitten? ,,De argumenten die Brinkhorst gebruikt om te splitsen snijden geen hout'', zegt Suurmond. ,,Hij denkt dat de leveringszekerheid van elektriciteit in gevaar komt als de netwerken helemaal worden geprivatiseerd. Dat geloven wij niet. We zijn van mening dat je het net zo goed kunt sturen door de regelgeving omtrent het netbeheer wat aan te passen'', zegt hij. Verder is hij bezorgd over de werkgelegenheid. Bij Delta werken 1.500 mensen, waarvoor de provincie dient op te komen. Maar er zullen zeker ontslagen vallen als de energiebedrijven gaan splitsen. Ze worden dan namelijk een makkelijke prooi voor grote buitenlandse bedrijven die geheid reorganisaties zullen doorvoeren, zo luidt de argumentatie.

Ploeg noemt alle tegenargumenten ,,bangmakerij''. Volgens hem zullen er ook ontslagen vallen als de energiebedrijven niet opsplitsen. ,,Het zijn immers commerciële ondernemingen die winst moeten maken.'' Er is nog een ander onzinnig argument dat de tegenstanders graag gebruiken, zegt Ploeg. Als de provincies en gemeenten hun aandelen eenmaal te gelde hebben gemaakt, zouden ze minder financiële steun krijgen van het rijk. ,,Flauwekul, want daarover bestaan afspraken tussen rijk, provincies en gemeenten'', zegt Ploeg.

Hoeveel het belang van de provincie Zeeland in Delta waard is, weet Suurmond niet. ,,Wij zijn niet op de verkooptoer, zoals bijvoorbeeld de provincie Friesland en de gemeente Amsterdam. Die willen graag cashen'', zegt hij. Volgens Ploeg is de tijd er rijp voor. Sinds de liberalisering van de Europese energiemarkt in gang is gezet, heeft Nuon commerciële ups en downs meegemaakt. ,,Daarvan willen we niet langer afhankelijk zijn'', zegt Ploeg. Volgens hem heeft de provincie jarenlang te weinig dividend ontvangen van Nuon. Het rendement ligt nu op 1,2 procent, bij buitenlandse bedrijven is dat vaak 4 tot 5 procent. De provincie heeft in maart een houdstermaatschappij opgericht waarin het de aandelen Nuon zal onderbengen. Vooruitlopend op de splitsing probeert het nu al een lening te krijgen bij banken, om allerlei plannen uit te voeren. ,,Wij willen misschien al vanaf 2006 over een gedeelte van ons geld beschikken'', zegt Ploeg. Daarmee kan Friesland allerlei plannen op de rails zetten. ,,Je moet dan denken aan projecten voor wegenbouw, verbetering van de zorg, van cultuur. Alles wat de Friese samenleving vele jaren ten goede komt'', zegt Ploeg. Als de aandelen straks, in 2009 of 2010, echt worden verkocht, wil de provincie de lening met rente terugbetalen. Duidelijkheid over een bank, of het te lenen bedrag, wil Ploeg niet geven. ,,Daarover lopen de onderhandelingen nog.''

Volgens Suurmond zal er na de splitsing en de privatisering nog een interessante discussie volgen. De provincie moet aan de ene kant opkomen voor de werknemers bij Delta, en zijn verplichtingen op het gebied van duurzame energie nakomen. Aan de andere kant bezit de provincie Zeeland dan aandelen in een honderd procent commercieel bedrijf dat misschien mensen moet ontslaan en zijn doelstellingen voor duurzame energie wellicht af en toe moet bijstellen. Suurmond: ,,Mag je daar als provincie wel eigenaar van zijn?''

    • Marcel aan de Brugh