`Er wordt altijd lelijk over ons gepraat' (Gerectificeerd)

De Kamer van Koophandel ligt onder de loep. Een recente evaluatie wordt door belanghebbenden verschillend geïnterpreteerd. Eén is duidelijk: de contributie moet omlaag.

Het is maar hoe je het bekijkt. Dit voorjaar bracht onderzoeksbureau B&A in opdracht van het ministerie van Economische Zaken een evaluatierapport uit over het functioneren van de 21 regionale Kamers van Koophandel. Dat heeft bij betrokkenen geleid tot veel discussie, met uiteenlopende interpretaties. De Kamers zelf, verenigd in de Vereniging van Kamers van Koophandel (VVK), lieten onmiddellijk weten het B&A-rapport positief in te zien. ,,De Kamers zijn klaar voor de toekomst.'' Vorige week reageerde de Raad Nederlandse Detailhandel (RND) met de oproep dat een ,,forse modernisering'' van de Kamer van Koophandel ,,hard nodig'' is.

De klaagzang van de club van die 12.000 winkeliers zegt te vertegenwoordigen komt aan de vooravond van een politieke discussie over de Kamer van Koophandel (KvK). Deze week zal staatssecretaris Van Gennip (Economische Zaken, CDA) als politiek verantwoordelijke toezichthouder op de KvK in een brief aan de Tweede Kamer háár mening over het B&A-rapport uit de doeken doen. Moeten de Kamers moderniseren? Of zijn ze inderdaad voldoende toegerust op hun taken? Zoals zo vaak bij politieke discussies draait de hamvraag ook hier om geld: moeten de wettelijk verplichte heffingen voor het bedrijfsleven omlaag?

De 21 regionale Kamers hanteren elk een verschillend tarief voor de verplicht ingeschreven bedrijven. De hoogte ervan hangt bovendien af van de omvang van het bedrijf. Een besloten vennootschap met minder dan vijftig werknemers betaalt zo'n 145 euro per jaar, een naamloze vennootschap met meer dan 250 mensen in dienst draagt ruim 875 euro af. Geen schrikbarende bedragen, maar volgens adjunct-directeur Sjoerd Veenstra van de RND toch ,,veel te hoog, als je kijkt naar wat een bedrijf ervoor terugkrijgt''. Volgens Veenstra hebben `zijn' winkeliers baat bij hooguit 10 procent van alle taken die de KvK uitvoert. De Kamer van Koophandel heeft van oudsher drie basistaken. Ten eerste: het registreren van bedrijven in het handelsregister, en de informatie daaruit beschikbaar stellen aan belangstellenden. Daarnaast geeft de KvK voorlichting aan het bedrijfsleven, bijvoorbeeld aan startende ondernemers. En de Kamers houden zich bezig met stimulering van de regionale handel en industrie. Veenstra vindt dat voor die laatste twee taken ,,alleen de gebruikers ervan dat zouden moeten betalen''. En dat zijn niet `zijn' winkeliers. Hij denkt ook dat de heffingen voor het bedrijfsleven omlaag kunnen als de Kamer van Koophandel zich ,,efficiënter'' zou organiseren. ,,Bij de 21 Kamers werken nu 2.000 mensen en zitten er ruim 840 bestuurders. Dat is topzwaar.'' Ook zou Veenstra wel eens willen weten ,,waar al het geld blijft'' dat het bedrijfsleven betaalt. Vorig jaar vloeide 196,8 miljoen euro naar de KvK (zie tabel). De gezamenlijke bedrijfslasten bedroegen ruim 199 miljoen.

Meer gedetailleerde informatie is nauwelijks voorhanden. De Amsterdamse Kamer van Koophandel is de enige van alle Kamers die een jaarverslag op internet publiceert, maar die is niet vergezeld van een uitgebreide jaarrekening. Het gebrek aan transparantie leidde volgens Veenstra onder meer tot de bestuurscrisis bij de Kamer van Koophandel Rijnland, waarbij de directeur eerder deze maand opstapte na discutabel declaratiegedrag. Staatssecretaris Van Gennip gaf na die affaire al een tipje van de sluier van haar aanstaande beleid: de Vereniging van Kamers van Koophandel (VVK) moet voor het einde van het jaar met duidelijke salaris- en declaratieregels komen.

Directeur Jan Hoogkamer van de VVK pareert de kritiek van Veenstra. ,,Er is altijd wel een club die lelijk over ons wil praten.'' Uit (eigen) marktonderzoek blijkt volgens hem dat 70 tot 80 procent van ,,onze klanten'' tevreden is. Bij de vorige evaluatie, in 2001, heeft de KvK met het ministerie afgesproken voortaan ,,uitgebreide begrotingen en jaarrekeningen'' te maken. Hoogkamer: ,,Misschien dat die in verkorte versies voor het publiek zijn in te zien om het niet te hoeven vermoeien met details.'' Volgens de VVK zelf kan er overigens inderdaad efficiënter worden gewerkt door bepaalde diensten verder te centraliseren. Dat moet een besparing opleveren tot 18 miljoen euro en zal volgens Hoogkamer ,,tot lagere heffingen'' leiden.

De politieke partijen in de Tweede Kamer bereiden zich voor op een debat met de staatssecretaris en hopen dat zij snel haar standpunt duidelijk maakt. Ook de politiek stuurt aan op verdere besparingen en hervormingen. Volgens Tweede-Kamerlid Charlie Aptroot (VVD) ziet het bedrijfsleven de KvK immers ,,al lang niet meer als zijn vertegenwoordiger'', en kan de KvK ,,drastisch'' worden afgeslankt. Het CDA ,,verwacht'' bij monde van Jan ten Hoopen dat de Kamer van Koophandel ,,zich zo zal reorganiseren dat het een efficiënte organisatie wordt''. Tweede-Kamerlid Pauline Smeets (PvdA) nam deze zomer met een stage zelf een kijkje bij een Kamer van Koophandel, afdeling Haaglanden. Volgens haar is sommige kritiek ongenuanceerd en heeft de KvK ,,beslist een functie in het bedrijfsleven''. Maar ook Smeets is opgevallen dat niet alle Kamers even ,,productief'' werken. Modernisering is nodig, maar ook betere financiële verslaglegging en een nieuwe bestuursstructuur. ,,Eén bestuurder op twee medewerkers is inderdaad wat veel.''

Rectificatie

In het artikel `Er wordt altijd lelijk over ons gepraat' (30 augustus, pagina 15) staat dat alleen de Amsterdamse Kamer van Koophandel een jaarverslag op internet publiceert. De verslagen over 2004 van de 21 regionale Kamers van Koophandel staan nu allemaal op internet (www.kvk.nl/jaarverslagen). De bedragen in de grafiek die het artikel begeleidt zijn niet uitgedrukt in miljoenen euro; ze moeten worden vermenigvuldigd met duizend euro. Het verlies van de gezamenlijke Kamers van Koophandel over 2004 luidt 2,21 miljoen euro.

    • Philip de Witt Wijnen