De broek van Brinkhorst

De salarissen in de energiesector volgden de markt al, nu volgen de bedrijfsonderdelen.

Energiebedrijven zullen hun netwerken moeten afsplitsen. De productie- en handelsdivisies mogen voor 100 procent in handen komen van private partijen. Maar maximaal 49 procent van de aandelen van de netwerkbedrijven mag naar commerciële marktpartijen.

Minister Brinkhorst van Economische Zaken (EZ) kondigde zaterdag in Het Financieele Dagblad aan dat het kabinet akkoord is met de omstreden splitsingswet. Het besluit in een van de meest complexe privatiseringsdossiers was vanochtend niet op de website van EZ te lezen.

De energiesector is fel gekant tegen de splitsing. Al was het maar omdat buitenlandse concurrenten niet met zo'n eis van de overheid kampen. We zagen het al eens eerder: KPN moest van toenmalig minister Jorritsma kabelbedrijf Casema verkopen. Een paar jaar later kwam het bedrijf in handen van France Télécom.

De splitsingswet creëert ook ergens anders een scheiding: tussen de aandeelhouders en besturen van energiemaatschappijen. De meeste aandeelhouders, die voornamelijk uit provincies en gemeenten bestaan, willen maar wat graag van hun aandelen af. De provincie Friesland was hier zelfs zo kien op dat zij eerder dit jaar binnen de huidige regelgeving een ingewikkelde constructie vond om te cashen.

Volgens Brinkhorst voorkomt splitsing dat bedrijven met hun winstgevende onderdelen verliesgevende onderdelen gaan financieren (kruissubsidies). Bovendien, en niet onbelangrijk, zou splitsing het meeste geld opleveren. EZ becijfert de waarde van de energiebelangen op een slordige 33 miljard euro.

De vraag is of het verstandig is om zulke prijzen te noemen. En wellicht nog prangender: wat heeft Brinkhorst eigenlijk te zeggen over de wijze waarop minderheidsbelangen tegen welke prijs worden verkocht? Niet de staat, maar lagere overheden zitten uiteindelijk aan de knoppen.

Kijk naar Schiphol. Terwijl Den Haag over alle mogelijke privatiseringsvormen van Schiphol debatteert, beschikt de gemeente Amsterdam over een vetorecht. En Amsterdam is helemaal niet gecharmeerd van een aandelenverkoop. Zalm dreigde eerder dit jaar andere plannen van Amsterdam te ,,frustreren'' als de gemeente gebruikmaakt van haar vetorecht bij de luchthaven. Maar Zalm moest in het Kamerdebat erkennen dat de rijksoverheid niets kan zonder andere aandeelhouders. Zalm toen: ,,Wij hebben Amsterdam nodig.'' In de energiesector geldt hetzelfde voor een lange rij provincies en gemeenten.

    • Jeroen Wester