`Submission' hinderde moslim-serie Van Gogh

In oktober 2004, slechts twee weken voordat hij werd vermoord, maakte regisseur Theo van Gogh met Frank William, directeur van de Nederlandse Moslim Omroep (NMO), de mondelinge afspraak om een dramaserie over jonge moslims te maken. De eetafspraak werd verder bijgewoond door dramaturg Jan Rutger Achterberg en scenariste Ingrid Willemse, het echtpaar dat bezig was om de 12-delige serie te schrijven, en door beoogd producent Gijs van de Westelaken, met wie Van Gogh altijd samenwerkte.

,,Het plan om Van Gogh die serie te laten regisseren bestond al een half jaar,'' vertelt Van de Westelaken nu. ,,Maar Submission had roet in het eten gegooid.'' De kritische korte film over het lot van moslimvrouwen, die Van Gogh samen met Ayaan Hirsi Ali had gemaakt, werd in de zomer van 2004 voor het eerst vertoond. Het diner in oktober was de eerste ontmoeting tussen William en Van Gogh. ,,Ze gingen intensief en heel open met elkaar in debat. Het was een genot om naar te kijken,'' aldus Van de Westelaken.

Het diner resulteerde in de toezegging van Van Gogh om de serie te regisseren. De regisseur stelde William nog voor om een open brief te schrijven, waarin hij zijn respect aan moslims zou tonen, vertelt Achterberg vanaf zijn vakantieadres. ,,Maar William zei meteen dat zo'n brief nergens voor nodig was. Hij had Van Gogh gekozen om zijn artistieke kwaliteiten en daarmee basta.''

Na de moord op Van Gogh trok Van de Westelaken zich terug als producent. Ook voor de scenaristen was het een moment om zich te bezinnen. Achterberg: ,,Het verhaal ging over een autistisch Marokkaans jongetje en hoe hij naar de wereld kijkt. Dat bleek wel erg naïef en poëtisch.'' Willemse introduceerde een langzaam radicaliserende broer in de serie. Achterberg: ,,De broer is natuurlijk geïnspireerd op Mohammed B.'' De serie, die Duizend en een dag heette, kreeg als ondertitel: `Uit het leven van Mohammed Z.'

Willemse en Achterberg hebben inmiddels negen afleveringen gereed. Achterberg: ,,We zijn nu aan het overleggen met potentiële regisseurs.'' Eddy Terstall, vriend van Van Gogh, bemoeide zich al met het scenario. ,,Hij wil in ieder geval één aflevering zelf regisseren,'' meldt Achterberg.