Orkaan waar New Orleans allang op wacht

De orkaan Katrina raast vandaag over New Orleans, in de Amerikaanse staat Louisiana. Volgens deskundigen is het de zwaarste orkaan sinds met registreren werd begonnen.

Het French Quarter in New Orleans, beroemd om zijn nachtleven in de jazzcafés van Bourbon Street, was vannacht verlaten. Vanochtend kondigden de eerste zware buien en windstoten de komst van Katrina al aan, een orkaan, schommelend tussen categorie vier en vijf op de vijftrapsschaal van Saffir-Simpson. Met windsnelheden van 250 kilometer per uur was ze op weg van de Golf van Mexico naar het Amerikaanse vasteland. ,,Dit is de orkaan waar New Orleans al jaren op wacht'', zeiden meteorologen gisteren.

Ook de omgeving van de stad in de Amerikaanse staat Louisiana en de kustgebieden van Alabama en Mississippi maakten zich op voor Katrina, die vanmiddag (Nederlandse tijd) aan land kwam, 70 mijl ten zuidwesten van New Orleans. De laatste hevige orkaan die de stad raakte was Betsy, in 1965. De VS zijn voor zover bekend drie keer eerder door een orkaan van de vijfde categorie getroffen. De laatste was Andrew, in 1992.

Meteoroloog Ed Rappaport van het National Hurricane Center voorspelde gisteren een catastrofe. ,,Deze [orkaan] zal doden. Dit wordt de zwaarste orkaan sinds we ze begonnen te registreren. We hopen dat de wind afzwakt, maar daar kunnen we niet op rekenen. We zitten in de problemen.''

Burgemeester Nagin gelastte zondagochtend vroeg de evacuatie van de 485.000 inwoners van New Orleans. ,,Dames en heren, dit is geen test. Dit is the real deal'', waarschuwde hij de bevolking via de televisie. Ook in de omgeving van de stad in Louisiana en in delen van Mississippi en Alabama is de noodtoestand uitgeroepen en gingen zeker een miljoen inwoners op zoek naar een veilig heenkomen, daartoe veelal gedwongen door de autoriteiten. Eind vorige week kostte de orkaan, toen nog aanzienlijk minder krachtig, in Florida zeven mensen het leven.

Vanaf zondagochtend toonden tv-zenders lange files vanuit New Orleans. Autoriteiten hebben op de snelwegen in het gebied eenrichtingsverkeer ingesteld, om de uittocht te bespoedigen. Ook de vliegtuigen zaten overvol. Degenen die geen vervoer hebben, of geen bekenden om hun onderdak te verlenen, kunnen terecht in het sportstadion, de Superdome. Burgemeester Nagin stelde het gisteren open als ,,laatste toevluchtsoord''. Bij een eerdere verplichte evacuatie in 1999 braken in de Superdome gevechten uit. Dat moet nu door de aanwezigheid van de nationale garde worden voorkomen. Volgens Susan Roesgan van het lokale tv-station WHTO werd iedereen gefouilleerd voordat ze het stadion mochten betreden.

Duizenden mensen stonden gisteren met dekens, kussens en andere bagage in de rij om toegelaten te worden. Naar schatting zijn nu ongeveer 30.000 armen, ouderen, daklozen en mensen die om andere redenen niet wegkonden, neergestreken in het stadion. ,,Ik heb geen geld'', antwoordde een 41-jarige moeder, toen haar gevraagd werd waarom ze New Orleans niet is ontvlucht. Met haar vier kinderen stond ze gisteren in de rij. Ze konden onmogelijk een urenlange rit maken in haar autootje, zei de moeder, en als ze geld had gehad, zou ze plaatsen in de bus of op een vlucht hebben gereserveerd.

De vraag die nu rijst is of het stadion de orkaan zal doorstaan. Het is niet gebouwd als schuilplaats tegen dit natuurgeweld. Volgens schattingen zal 60 tot 80 procent van de gebouwen in de stad de orkaan niet kunnen weerstaan.

[Vervolg KATRINA: pagina 5]

KATRINA

Vloedgolven van meer dan zeven meter voorspeld

[vervolg van pagina 1]

New Orleans zal waarschijnlijk vooral te lijden hebben van de waterschade die Katrina zal veroorzaken. De stad is aan drie kanten omgeven door water en ligt voor 70 procent onder zeeniveau. Dijken moeten de stad beschermen, maar burgemeester Nagin zei tijdens een persconferentie gisteren te vrezen voor dijkdoorbraken. Vloedgolven van meer dan zeven meter worden voorspeld.

,,New Orleans is als het midden van een soepkom'', legt Gregory Stone van het Coastal Studies Institute in het nabijgelegen Baton Rouge uit. ,,Als de randen van die soepkom – de dijken – breken, komt het water binnen en kan het niet meer weg.'' Ook als de dijken niet breken, is de verwachting dat het zeewater er overheen zal slaan. Deskundigen vrezen dat delen van de havenstad weken of maanden onder water zullen staan, en dat door overstromende riolen chemische stoffen, afkomstig uit de vele industrie rond de haven, zich in het water zullen mengen. De vrees is dat er een toxic soup zal ontstaan van chemicaliën en gif, met knaagdieren en slangen. Meteorologen denken dat zelfs een orkaan van categorie 3 (windsnelheden tot 208 kilometer per uur) de dijken van New Orleans zou kunnen breken. De eerstehulp van het ziekenhuis van Tulane University is uit voorzorg naar de derde verdieping verplaatst.

Eenmaal aan land neemt de kracht van een orkaan doorgaans af, maar de kans dat Katrina zozeer zal afzwakken dat zij niet duizenden mensen dakloos zal maken, is gering. Directeur van het National Hurricane Center, Max Mayfield, noemde de kans dat de orkaan zou afzwakken gering: ,,Helaas is deze orkaan zo groot en zo krachtig dat afzwakking naar een lagere categorie eenzelfde verschil zal zijn als worden overreden door een zware vrachtwagen of een goederenwagon.''

Verslaggeving uit New Orleans is beperkt. De meeste televisiestations en persbureaus hebben hun journalisten uit voorzorg naar het hoger gelegen Baton Rouge laten vertrekken. Autoriteiten hebben daarnaast verslaggevers verboden de Superdome te betreden, een handvol journalisten heeft daarom intrek genomen in het universiteitsziekenhuis.

De orkaan teistert een gebied dat cruciaal is voor de Amerikaanse energievoorziening. In de Golf van Mexico, waar bijna een derde van de Amerikaanse ruwe olie vandaan komt, moesten olieplatforms sluiten en duizenden werknemers worden geëvacueerd, terwijl op het Amerikaanse vaste land raffinaderijen dicht moesten. De olieprijzen, toch al uiterst gevoelig voor iedere verstoring van het mondiale aanbod, schoten omhoog. Voor het eerst passeerden ze de 70 dollar. Zo steeg de toonaangevende oliesoort West Texas Intermediate vanmorgen in Singapore met meer dan 7 procent (4,67 dollar) tot het nominale record van 70,80 dollar per vat (159 liter), om vervolgens iets onder de 70 dollar te sluiten. Ook andere energieprijzen schoten op de mondiale termijnmarkten omhoog: huisbrandolie met 9,6 procent, benzine met 12 procent en aardgas met 20 procent.