`Alles wat Dirk Hannema esthetisch kon boeien'

Minzaam glimlachend kijkt ze neer op de museumbezoekers. Het is een nog jonge Louise de Graaff-Bachiene (1870-1963), gehuld in Japanse kimono, die levensgroot aan de muur hangt van het nieuwe museum Paleis a/d Blijmarkt in Zwolle. Onder de verkorte naam Museum de Fundatie (tot 2004 Stichting Hannema-de Stuers Fundatie) vormen Kasteel het Nijenhuis in Heino/Wijhe en het Paleis a/d Blijmarkt een dubbelmuseum. In het Nijenhuis ligt de nadruk op de collectie-Hannema, in het Paleis zijn acht verzamelaarskabinetten ingericht, naast een collectie moderne kunst van de provincie Overijssel.

Ook al is in de nieuwe naam de Fundatie de directe verwijzing naar de familie Hannema-de Stuers verdwenen, de Hannema's drukken nog steeds hun stempel op de beide musea. Nadat Dirk Hannema in 1947 het veld moest ruimen als directeur van Museum Boijmans in Rotterdam wegens de aankoop van een valse Vermeer en samenwerking met de Duitse bezetter, stortte hij zich op de uitbreiding van zijn privéverzameling. In het jaar 1958 kwam Hannema op Kasteel het Nijenhuis wonen, waar hij zijn eigen kunstcollectie en die van zijn ouders een plek kon geven in de vertrekken.

In het Nijenhuis waart Hannema's geest nog steeds rond in de door hem tot zijn dood in 1984 bewoonde vertrekken. De daar tentoongestelde collectie omvat ,,alles wat hem esthetisch kon boeien'', van oude meesters tot moderne kunst, circa 3.000 objecten, maar voor het merendeel afkomstig uit de 16de tot de 20ste eeuw: schilderijen, beeldhouwwerk en houtsnijwerk, aangevuld met Japanse en Chinese keramiek en etnografica.

Het Paleis a/d Blijmarkt is gevestigd in een classisistisch wit pand, het voormalig Paleis van Justitie, in het centrum van Zwolle. Het is een prachtig licht museum geworden, mede dankzij de Groningse architect Gunnar Daan. Daan bracht onder meer een binnenstraat aan in de benedenverdieping van het langgerekte gebouw. Het ondergrondse paviljoen dat Gunnar Daan aanvankelijk voor het Nijenhuis had ontworpen, is afgeblazen. Daan leidde wel de recente renovatie van het Nijenhuis.

De openingstentoonstelling in Zwolle Een paleis voor de Fundatie, verzamelaars van kunst bestaat uit twee onderdelen: de verzamelaarscollecties, die zijn ondergebracht in acht kabinetten of kamers in de hoeken van het twee verdiepingen tellende gebouw. En de wisselende tentoonstellingen, die in de centrale vertrekken van het gebouw zijn gehuisvest. Daar is op dit moment werk is te zien van onder meer Piet Mondriaan, Constant Permeke, Ossip Zadkine, Ger van Elk en Asger Jorn.

De acht kabinetten zijn aangekleed als privé woonvertrekken van de betrokken verzamelaars. In het kabinet van het echtpaar De Graaff-Bachiene dat Dirk Hannema goed heeft gekend, staan enkele van hun meubels en worden kledingstukken getoond. Aan de muur hangen portretten van hem en van haar en in vitrines liggen persoonlijke voorwerpen. Andere collectionneurs die een plek in de kabinetten hebben gekregen zijn behalve Dirk Hannema zelf, onder meer de Rotterdamse longarts Willem Hogervorst (legaat uit 2001), schilder en kunsthandelaar Paul Citroen, acteur Henk van Ulsen (aankoop 1994) en kunsthandelaar Leendert van Lier.

Om het privé karakter van de vertrekken te handhaven, zijn er bewust geen informatiebordjes aangebracht. Wie nieuwsgierig is naar de achtergrond van de tentoongestelde objecten of schilderijen, moet op een holletje naar de gang om daar via aanraking van een informatiepaneel, beeld en geluid in werking te stellen. Dat geeft een heleboel heen en weer geloop tussen infopaneel en kunstobjecten. En wanneer twee mensen tegelijkertijd op verschillende schermen bezig zijn, vermengen de geluidsfragmenten zich met elkaar.

Paleis a/d Blijmarkt, Blijmarkt 20, Zwolle. Di tm/za 10-17u, zo 11-17u. Entree €7. www.museumdefundatie.nl