Ab Gietelinks platgeslagen `Hamlet' voor beginners

Heeft Shakespeare in zijn toneelwerk de hedendaagse botsing tussen moslims en westerlingen voorzien? Met Othello misschien. Maar met Hamlet? Dat gaat toch over louter hoogblonde Denen? Toch heeft theatermaker Ab Gietelink op de poster van zijn Hamlet-bewerking het beroemde citaat `zijn of niet zijn' in het Arabisch vertaald. En op het toneel laat hij Ophelia, het liefje van Hamlet, een hoofddoek omdoen terwijl ze naar een Arabisch liedje luistert. Haar vader vraagt zich verschrikt af of ze het geloof der vaderen heeft verraden.

Op die vraag krijgt hij geen antwoord, en het publiek ook niet. Ophelia houdt de rest van de voorstelling haar hoofddoek om, maar wat dat met het stuk te maken heeft is volstrekt onduidelijk. De moslimverwijzing slaat als een tang op een onrein varken.

Ab Gietelink is met zijn eenmanszaak een outsider in theaterland. Al twintig jaar maakt hij trouw iedere nazomer een voorstelling op bijzondere locaties; klassiekers als Gijsbreght van Aemstel of zelf gebakken politieke stukken als Het beloofde land. Dit jaar brengt hij Hamlet op kastelen, in ruïnes, kerken en theaters.

Gietelinks modieuze flirt met de islam slaat vooral nergens op omdat zijn Hamlet zich verder verre houdt voor wat voor actualisering dan ook. De spelers dragen historische kostuums en het decor oogt als een kamer van Vermeer, met een zwart-wit geblokte vloer. Op de première vrijdag zorgde kasteel De Haar nabij Utrecht voor een imposante achtergond.

In één opzicht is Gietelink wél actueel, zij het ongewild. Het toont aan wat voor desastreus effect het heeft als je voor het publiek op de knieën gaat en werkelijk alles opoffert aan de `toegankelijkheid'. Met gezwinde spoed haast Gietelinks zich door het verhaaltje heen: Deense kroonprins Hamlet moet zijn vermoorde vader wreken maar hij aarzelt, om allerlei redenen.

Gietelink gebruikt de vertaling van Erik Bindervoets en Robbert-Jan Henkes uit 2000, maar hij heeft deze zelf bewerkt, vereenvoudigd en ingekort tot alleen het raamwerk van Hamlet overbleef. Het doet denken aan Klassiek Geïllustreerd, de illustere serie stripbewerkingen van klassieken uit de wereldliteratuur. Je krijgt het verhaaltje, en de plaatjes erbij, maar onderweg is alles wat de klassieker ooit klassiek maakte eruit gegooid. Dit is een soort Hamlet voor beginners. Als het niet zo stoffig en suf was, zou het een handige samenvatting zijn voor luie scholieren.

Wat daarbij ook niet helpt is dat Gietelinks vijf spelers – in vele dubbelrollen – niet bepaald horen tot de fine fleur van het vaderlands toneel. Dick Top, die onder meer raadsheer Polonius speelt, verslikte zich bij de première geregeld in zijn tekst. De jonge Leon Roeven, met paardenstaart, slaat zich energiek door de titelrol heen, maar blijkt toch te licht om het stuk te dragen. Vooral de monoloog `zijn of niet zijn' gaat hem beroerd af. En dat was nu ongeveer de enige monoloog die niet gesneuveld was, en die het stuk nog iets van bezinning of tragiek had kunnen geven.

Voorstelling: Hamlet van William Shakespeare door Theater Nomade. Regie: Ab Gietelink. Gezien 26/8 Kasteel De Haar, Haarzuilen. Tournee langs kastelen etc. t/m 5/11. Inl. 020-6941082 of www.theaternomade.nl.

    • Wilfred Takken