Trein brengt dieven steeds verse laptops

Een gestolen laptoptas leidde zondag tot ontruiming van Utrecht Centraal. Op station Duivendrecht en in de treinen daarheen worden bijna dagelijks laptops gestolen.

Opeens herken je ze. Eerst zie je ze op het Amsterdamse NS-station Zuid WTC. Daarna op Duivendrecht. Dan op het Amstel. Ze doen steeds hetzelfde. Heen en weer lopen door de trein, even zitten, op het volgende station weer uitstappen.

Het is donderdag 25 augustus, 13.25 uur. Ze zijn met z'n tweeën, en ze zijn net op Duivendrecht weer ingestapt, richting Amstel. De een in blauw krijtstreeppak en wit overhemd, het zwarte haar achterovergekamd. De ander in spijkerbroek, geel shirt en op witte gympies. Hij heeft korte, donkere krulletjes. De man in pak loopt voorop. De ander volgt op een paar meter afstand – alsof ze niet bij elkaar horen. In de eerste klas kiezen ze allebei een plek naast iemand met een laptop computer. Op dat moment lopen twee conducteurs de coupé binnen. De twee mannen staan op en gaan naar het balkon. De conducteurs lopen achter de man met het gele shirt aan. Ze zeggen, net hard genoeg: ,,Dat is hem.''

De conducteurs kunnen alleen maar kijken, de mannen hebben niets gedaan. En ze hebben een kaartje. Ze stappen op Amstel weer uit. Ze overleggen even met elkaar. En dan lopen ze aan de andere kant het perron weer op. Daar nemen ze opnieuw een trein, terug naar Duivendrecht.

Kijk met de ogen van een dief, en dan is Duivendrecht geen treinstation, maar een fabriek die elke tien minuten, van 05.54 uur 's morgens tot 00.42 uur 's nachts, een dikke stroom laptops en handtassen produceert. Vermoeide reizigers die net uit de trein van Schiphol komen en hun spullen van perron 1 naar perron 8 slepen, één niveau hoger, om over te stappen op de trein richting Utrecht en verder.

Overdag verdeelt die stroom zich over twee gewone trappen, een lift en een roltrap, wat voor dieven lastig is: minder gedrang. Maar vanaf zeven uur 's avonds gaan alle reizigers langs die ene roltrap. Daar moeten ze – veiligheidsmaatregel van de NS – hun kaartje laten zien. Vanaf zeven uur kan er pas echt efficiënt gewerkt worden: eerst is er een opstopping voor de controle, daarna een opstopping bovenaan de roltrap. Reizigers met zware koffers hebben niet de neiging om zich over het perron te verspreiden. Zeker niet nu de spoorwegen precies boven de roltrap een scherm hebben geplaatst waarop nieuws wordt geprojecteerd. Ook een veiligheidsmaatregel van de NS. Het scherm moet de sfeer op het station verbeteren.

Op zaterdagavond 14 augustus om 23.04 uur gaat het zo: de hele groep reizigers die bovenaan de roltrap is blijven staan probeert zich door één deur in de trein naar Utrecht te persen. Er zijn twee Vietnamezen met twee grote koffers en een laptop bij. Ze gaan op het balkon zitten. Vlak voordat de trein vertrekt, steekt een man die nog op het perron staat zijn hoofd naar binnen: ,,Is dit de trein naar Utrecht?'' De twee Vietnamezen buigen zich naar hem toe: ,,What do you say?''

Achter hun rug pakt een andere man de laptop. Hetzelfde moment gaat het fluitsignaal, de man op het perron houdt de deuren open, de man met de laptop springt eruit, de deuren gaan dicht, de trein rijdt weg en de twee mannen op het perron blijven rustig staan – daar heeft niemand iets gezien. En zo meteen komt er op hetzelfde perron weer een metro waarmee ze weg kunnen. [Vervolg DIEFSTALLEN: pagina 3]

DIEFSTALLEN

'We kennen ze bijna allemaal'

[Vervolg van pagina 1] De conducteurs blijken, na lang zoeken, helemaal achterin in de eerste klas te zitten. Ze knikken: ja, dat gebeurt zo vaak. En nee, ze kunnen niets doen. De Vietnamezen zijn verbijsterd. In Utrecht willen ze naar de Spoorwegpolitie gaan. Maar het bureau is al gesloten.

De directeur Security van de Nederlandse Spoorwegen, Frank Reitsma, zegt dat het aantal berovingen afneemt. In 2003 waren er in het hele land 2.353 gevallen van zakkenrollerij in treinen en stations. Vorig jaar: 1.001. Ook de overige diefstallen, zegt Reitsma, namen in aantal af: van 4.225 in 2003 naar 3.232 vorig jaar. Hij vindt dat een mooi resultaat.

De Spoorwegpolitie heeft een speciaal team: de Unit Probleemgerichte Inzet, zestig man sterk. Ze reizen heen en weer op de `probleemlijnen', in burger en in uniform. Dat de zakkenrollerij zo sterk gedaald is, zeggen ze bij de Spoorwegpolitie, komt door deze `vliegende brigade'.

Het gaat om aantallen aangiften – dat wel. De NS en de Spoorwegpolitie weten niet hoe vaak mensen werkelijk bestolen worden. De hele dag door worden perrons `schoongeveegd' door particuliere beveiligers. `Servicemedewerkers' van de NS moeten de klanten een veilig gevoel geven. Op Duivendrecht zijn sinds kort houten banken neergezet. En komende week wordt er een `compleet nieuw systeem' in gebruik genomen met intelligente camera's. Die waarschuwen zelf de beveiligers als ze `verdachte bewegingen' waarnemen.

Helpt het?

Op donderdagavond om 8.41 uur rent een vrouw in een witte trenchcoat met op station Duivendrecht tussen de controleurs door de roltrap op, een leren aktetas in de hand. Een van de controleurs roept: ,,Hé, hé, kaartje!'' Hij rent achter haar aan. De vrouw roept: ,,Mijn trein staat klaar, verdomme, wat denk je dat ik aan het doen ben?'' De controleur zegt: ,,Kaartje!'' De vrouw houdt even in, trekt haar kaartje tevoorschijn, laat het zien en springt – de deuren gaan al dicht – in de trein. De controleur loopt terug naar beneden, kijkt zijn collega aan, trekt zijn schouders op en zegt: ,,Toch?''

Reis een paar dagen heen en weer tussen Schiphol en Duivendrecht en je herkent de dilemma's. De NS kunnen álles afsluiten, álle kaartjes controleren en óveral camera's ophangen. Maar wat doe je met de jongens die wel een kaartje hebben, maar niet op reis gaan? Jongens met capuchons – lastig voor camera's – die staan te bellen met jongens aan de andere kant van het perron. Dat is niet verboden. Ze stappen op het laatste moment in een trein en springen er toch weer uit. Dat mag ook. Hoe betrap je ze op wat níet mag? Zij zien ook wie op hén let. En dan nemen ze de volgende trein. ,,We kennen ze bijna allemaal'', zegt de woordvoerder van de Spoorwegpolitie, ,,Het is een kat-en-muisspel.''

En dan de reizigers. Alle conducteurs zeggen hetzelfde: alle reizigers willen altijd door dezelfde deur de trein in. En niemand past op zijn spullen. ,,We roepen het de hele dag om'', zegt de conducteur die op woensdagmiddag in de stoptrein van Duivendrecht naar Weesp zit. ,,Let op uw bagage! Maar er wordt voor tienduizenden euro's gestolen. Die gastjes beginnen om zes uur 's morgens. En ze zijn er nog als de bewaking al naar huis is.''

Aan hem zal het niet liggen. Hij waarschuwde laatst nog een Engelsman voor pickpockets. ,,Komt-ie even later boos naar me toe. Of ik niet ook had kunnen zeggen dat die lui agressief kunnen zijn. Zijn tasje had hij nog, maar hij had wel een klap in zijn gezicht gekregen.''

    • Tom Kreling
    • Jannetje Koelewijn