Rompslomp 2

Het geweeklaag van onderzoekers over wetten die onderzoek aan banden leggen en het onbegrip vanuit de maatschappij (W&O 13 aug.) is niet nieuw. Toen in 1977 in Nederland de Wet op de dierproeven van kracht werd, schreeuwden onderzoekers ook moord en brand. Het toezicht op proefdieren door de overheid vonden zij een aantasting van hun integriteit. De onderzoekers wisten zelf wel het beste hoe je op een ethisch verantwoorde wijze met proefdieren moest omgaan. Toen in 1986 in de Europese regelgeving werd vastgelegd dat dierexperimenten voortaan vooraf ethisch getoetst moesten worden, reageerden proefdiergebruikers vergelijkbaar. Het was belachelijk dat een aparte commissie naar hun onderzoek moest kijken. Zij wisten immers zelf veel beter hoe onmisbaar hun onderzoek was en hoe goed er met de proefdieren werd omgesprongen? Aanscherping van de wet kon alleen maar tot meer administratieve rompslomp leiden. Proefdieren zouden er niet mee worden gespaard. Inmiddels gelden in alle lidstaten van de Europese Unie wetten die proefdieren enige bescherming moeten bieden tegen onderzoekers. Het aantal proefdieren is door de wetten inmiddels gehalveerd in vergelijking met twintig jaar geleden.

Nederland is geen eiland in de Europese Unie. Op Europees niveau bestaat er nog geen regelgeving die exclusief gericht is op het maken van, werken met en fokken met transgene dieren. Maar dat zit er wel aan te komen. Al jarenlang wordt er op Europees niveau vergaderd over de eisen die aan het werken met transgene dieren gesteld moeten worden. Europese regelgeving zal dan in elk lidstaat moeten worden geïmplementeerd in de nationale wetgeving. Het doemscenario waarmee Fentener van Vlissingen dreigt (`We kunnen de door Nederland zo gewenste kennissamenleving dan wel vergeten en ons maar weer gaan richten op Nederland transportland') is dus wel heel onwaarschijnlijk. Veel waarschijnlijker is, dat zij zal moeten leren leven met een stengere controle op dierproeven in het algemeen en biotechnologische experimenten met dieren in het bijzonder. Transparantie en verantwoording afleggen zijn kenmerken van modern bestuur. De tijd dat wetenschappers zich konden onttrekken aan maatschappelijke controle is straks definitief voorbij; In Nederland én in Europa.