Hoofd vol emoties

Al mijn films hebben de dood als gemeenschappelijk thema, vertelt de Spaanse regisseur Alejandro Amenábar in de making of die als bonus disc zit bij de dvd-uitgave van zijn Oscar-winnende Mar adentro. Maar na de thriller- en horrorachtige films als Tesis, Abre los ojos (met Tom Cruise in de hoofdrol in Amerika herverfilmd als Vanilla Sky) en The Others (spookverhaal met Nicole Kidman) waarin hij dat thema aanvankelijk te lijf ging, kwam het op een waargebeurde geschiedenis gebaseerde Mar adentro als een grote verrassing.

De film reconstrueert in twee uur de laatste maanden van het leven van Ramón Sampredo, in 1998 overleden na een lange strijd om waardig te mogen sterven.

Sampedro raakte dertig jaar eerder van de nek af verlamd na een onfortuinlijke duik in de Middellandse Zee en diende verschillende verzoeken in om een einde aan zijn leven te mogen maken. Die leidden tot aan het Spaanse hooggerechtshof en werden keer op keer afgewezen. Uiteindelijk vond Sampedro elf mensen bereid om hem te helpen. Ieder namen zij een kleine, op zichzelf betekenisloze taak op zich, zodat zij niet strafrechtelijk konden worden vervolgd. Het hele proces werd op video vastgelegd en, tot ergernis van de familie, door het Madrileense televisiestation Antenna 3 grotendeels uitgezonden.

Het is een precaire geschiedenis met talloze ethische valkuilen. Maar door zich te beperken tot een ware geschiedenis, een kleine locatie – de slaapkamer van Ramón – en slechts een deel van het enorme fysiek van zijn hoofdrolspeler – het hoofd van de fenomenale Javier Bardem – kon Amenábar een rijk register aan emoties opentrekken. De taak waar hij voor stond, was niet eenvoudig. Om de toeschouwer te overtuigen dat Sampedro's verlangen juist was, moesten zijn pijn en zijn strijd invoelbaar worden. Maar ook weer niet té. Want dan kom je als kijker na afloop in opstand tegen het feit dat deze bijzondere man moest sterven. Dan ga je onvermijdelijk hopen op op een Hollywoodse deus ex machina. Maar die zijn er in het echte leven zelden.

De anderhalf durende making of is een van de betere in zijn soort. Niet alleen praat Amenábar opmerkelijk openhartig en intelligent over zijn wijze van filmmaken. Hij weet dat hele proces ook nog met inhoudelijke bespiegelingen voor de niet al te cinefiele kijker interessant te houden. Ook acteur Javier Bardem komt uitgebreid aan het woord over zijn transformatie tot de verlamde Sampredo. De fysieke gelijkenis tussen beiden is in het eindresultaat opmerkelijk. Dat maakt wat Robert de Niro deed voor Raging Bull en iedere acteur of actrice in zijn voetsporen maar kinderspel. Bardem had immers alleen maar zijn hoofd en zijn gezicht om een heel leven mee te acteren.

Mar adentro (A-Film, two special disc edition)