Elvis achter glas

Zijn lievelings-Harley, zijn karate-outfits, zijn eerste grafsteen. In Amsterdam is gisteren een tentoonstelling geopend met persoonlijke bezittingen van Elvis Presley.

Wat zijn verzameling waard is, wil Karl Lindroos niet zeggen. Alleen van de goudkleurige Mercedes, die ooit eigendom van Elvis Presley was, is bekend dat de Finse makelaar het vervoermiddel in 1999 op een Amerikaanse veiling heeft gekocht voor 80.000 dollar. Maar wat hij heeft betaald voor de zwart-witte Harley Davidson, waarmee zijn Elvis-verzameling twintig jaar geleden begon, is niet bekend. En dat geldt eveneens voor de grafsteen, de handgeschreven notities, de kledingstukken, het huisraad en alle andere memorabilia op de tentoonstelling Footsteps of Elvis, die gisteravond is geopend in de Beurs van Berlage in Amsterdam. De enige indicatie voor de totale marktwaarde komt van de Nederlandse organisator Mark van Ierssel. ,,De hele zaak is verzekerd voor 18 miljoen dollar,'' zegt hij grijnzend. ,,Dat betekent natuurlijk wel wat.''

Alles wat hier uit Presleys huisraad is samengebracht, is derhalve eigendom van een Fin. Een kleinere versie van deze tentoonstelling was eerder deze zomer voor het eerst te zien in een hotel in Noord-Finland, waarna Amsterdam nu moet fungeren als testgebied voor de Europese markt. Het wordt tijd om ,,ook commercieel gezien van de verzameling te profiteren'', aldus Lindroos. Daartoe behoren ook de foto's die de toenmalige schoolkrantfotograaf Lew Allen in 1956 maakte van een pril Elvis-optreden in Cleveland, Ohio.

De grootste aandachttrekker op de Finse proefopstelling was de grauwgrijze grafsteen met een door vader Vernon Presley gesigneerde tekst (,,I thank God that he gave us you as our son'') die in 1977 korte tijd op de stoffelijke resten van de pas gestorven rocklegende lag, tot de definitieve graftombe gereed was. De loodzware steen kwam in handen van een museumdirecteur in Memphis, die het ding later liet veilen. Hier ligt het object achter glas, om te voorkomen dat het door bedevarende fans aan het oog zal worden onttrokken door bloemen en brandende kaarsen – zoals in Finland gebeurde.

Van de meeste andere voorwerpen is de herkomst veel onduidelijker. Maar wel intrigerend: hoe kan het, dat een vork, een mes en een wijnrood katoenen servet van Presleys eettafel ooit te koop waren? Of een exemplaar van het mystieke levenswijshedenboek The Prophet van de Libanese denker Kahlil Gibran, waarin Presley zelf met kinderlijke blokletters schreef: ,,De tijd zal niet eindigen voordat iedere mensenwens is vervuld.'' Of een boodschappenlijstje, waarop hij noteerde welke kerstcadeaus moesten worden gekocht. Of het stervormige deputy sheriff-insigne, dat hij in 1970 ontving van de sheriff van Shelby County. Of de pistolen die hij bezat.

Alleen bij de beide tv-meubelen in deze uitstalling moeten de organisatoren toegeven, dat de authenticiteit enige relativering behoeft. Kijkend naar de televisie zou Presley zich eens zodanig hebben geërgerd aan een zanger die bleef steken in de tekst van het Amerikaanse volkslied, dat hij op het scherm schoot. Op dit toestel is nieuw glas gezet, zodat het kogelgat niet meer kan worden bekeken. Op het andere toestel is het gat in het glas nagemaakt. Beide apparaten komen echter wel uit Presleys bezittingen, zo wordt ons verzekerd. En ook de rode tandem waarop de zanger ritjes maakte op het terrein van de filmmaatschappij MGM, is zo echt als wat.

Bij de exploitatie van zijn collectie houdt Lindroos nauwlettend rekening met de firma Graceland, waarin de erven Presley hun belangen hebben ondergebracht. Zo staat op de tentoonstellingsaffiches niet de naam Presley te lezen; die is auteursrechtelijk beschermd. ,,Maar de naam Elvis is vrij'', zegt Van Ierssel, ,,dus daar kunnen ze niets tegen doen.'' De erven zien deze handel in huisraad met lede ogen aan. Zelf bracht Graceland eerder dit jaar een oogstrelend koffietafelboek op de markt, waarin honderden kladbriefjes, kledingstukken en andere prullaria op hoogglanzend papier werden afgebeeld. Maar daarmee is aan de zucht naar het zien van ,,echte Elvis-spullen'' nog lang niet voldaan.

Het heeft iets fascinerends en macabers tegelijk, ook voor wie bedenkt dat bijvoorbeeld zo'n goudkleurige Mercedes er een uit vele moet zijn geweest. Op een dvd die op de tentoonstelling wordt vertoond, vertelt een lijfwacht dat hij Elvis eens vroeg of hij wist hoeveel auto's hij de laatste anderhalf jaar in zijn omgeving cadeau had gedaan. Presley wist het niet. Het waren er tachtig.

Footsteps of Elvis, Beurs van Berlage, Amsterdam, t/m 18/9.

    • Henk van Gelder