Delirant

Een studente geneeskunde doet onder pseudoniem verslag van haar stage in het ziekenhuis. Vandaag over een verwarde patiënte.

Het is vanavond druk op de eerste hulp. Net iets té druk voor Marieke, de dienstdoende arts van de chirurgie. Ze werkt hier een maand en het is haar eerste `nachtdienst'. Ik zie haar verhitte gezicht, trillende vingers, en ben blij dat ik nog niet in haar schoenen sta.

Om kwart over tien wordt mevrouw Brouwer door de ambulance gebracht. De buren vonden haar op de vloer van haar keuken. Waarschijnlijk is ze gisteren of eergisteren al gevallen, maar kon ze niet overeind komen. Ik staar naar het iele vrouwtje op de brancard. 39 Graden koorts, uitgedroogd, overal pijn, en totaal in de war.

,,Ze is delirant'', legt Marieke me uit. ,,Acute verwardheid die vaak bij oudere mensen ontstaat door lichamelijke ziekte, of een plotse verandering van omgeving. Van belang is om de lichamelijke oorzaak te behandelen, maar vooral: structuur, rust en regelmaat te geven.''

Marieke onderzoekt mevrouw, maar aarzelt wanneer ze bij elke beweging kreunt. Op de gang zie ik dr. Kramer, de dienstdoende chirurg, voorbijlopen en geef Marieke een duwtje. Opgelucht spreekt ze hem aan: ,,Hoe onderzoek ik bij zo'n verwarde vrouw wat er gebroken is? Ik kan toch moeilijk alles op de foto zetten?''

Kramer stapt binnen en graait naar het gerimpelde handje onder de dekens. ,,Goedenavond, mevrouw. Ik ben dokter Kramer. Waar heeft u pijn?''

Mevrouw opent haar ogen, mompelt ,,Dag schatje'' en sluit ze weer. Kramer tikt licht haar schouders, bekken, knieën en enkels aan. Bij elk tikje klinkt een schel ,,au!''.

In drie stappen staat hij weer op de gang. ,,Ik wil een foto van beide schouders, heupen, knieën, enkels. Verder een buikoverzicht, thorax, bekken en de hele wervelkolom.'' Het klinkt als een bevel. Marieke wil protesteren, maar hij is al doorgelopen. ,,Bel maar als ze klaar zijn'', roept hij over zijn schouder.

Verslagen kijkt Marieke me aan. ,,Dat duurt minstens twee uur...'' Ik twijfel, staar over haar schouder naar de overvolle wachtkamer. Ze zucht. ,,Inderdaad. Geen tijd voor discussie. Laat die foto's maar maken. Dan kunnen we hier door.''

Ik ben mevrouw Brouwer allang vergeten als de röntgenlaborante om kwart over één een krijsende vrouw de eerste hulp binnenrijdt. Twee uur sjorren en trekken, om haar in de juiste houdingen te krijgen voor alle foto's, paste niet echt in de therapie van `structuur, rust en regelmaat'. Op de schaal van delirant zit ze nu absoluut op het maximum. ,,Ga weg, engerds, laat me nou!'' is haar enige tekst. Ze schreeuwt deze zes woorden onvermoeibaar door de gang, terwijl haar handen in de lucht naar onzichtbare `engerds' graaien. Vermoeid overhandigt de röntgenlaborante ons de foto's. ,,Sorry'', zucht ze. ,,Die enkelfoto's lukten echt niet meer. Ze bijt nu zelfs als je haar aanraakt.''

Samen met dr. Kramer nemen we de stapel door. ,,Geen enkele breuk'', constateert hij opgelucht. ,,Die kan weer naar huis.''

Marieke schrikt. ,,Maar dat kan zo toch niet! Ze is delirant, uitgedroogd, en we hebben nog geen oorzaak voor de koorts.'' Hij fronst. ,,Vast een blaasontsteking. Urine?'' Lia, de verpleegkundige schiet in de lach. ,,Die mag je zelf afnemen. Na twee uur röntgenafdeling bijt ze iedereen die in haar buurt komt.''

Kramer haalt zijn schouders op. ,,Nou ja. Er is niets gebroken, dus dit is in ieder geval geen chirurgie.'' Dan grijnst hij plotseling kwaadaardig: ,,Febris e causa ignota (koorts met onbekende oorzaak)! Typisch iets voor de internist. Bel ze maar dat ze dit snoepje van ons overnemen!''

    • Anne Hermans