George Khan versus alles

Aanvankelijk is George Khan, de Pakistaanse fish & chips-frituurder die sinds zijn figurantenrolletje in Michael Andersons oorlogsfilm The dambusters in 1954 al twintig jaar in Manchester woont, een aimabele mopperkont. Maar in de Britse multiculti-dramedy East is East, gebaseerd op het gelijknamige theaterstuk van scenarist Ayub Khan-Din, verliest de reactionaire gezinsdictator gaandeweg alle krediet. Dankzij het intense spel van acteur Om Puri ervaren we de verontrustende karakterverscherping die George doormaakt wanneer zijn dierbaren in opstand komen tegen de uithuwelijking van twee zoons aan spuuglelijke Paki-zusjes. Met de vuist tracht hij de verwestering en rebellie uit zowel robuuste echtgenote annex alles-oplosser Ella (Linda Bassett) als zijn zeven oer-Britse arbeiderskinderen te meppen. Maar wat is die `verwestering' anders dan zelfbeschikking onafhankelijk van traditie en religie? Deze kernwaarde van democratische westerse samenlevingen zal George en de zijnen uiteindelijk doen assimileren. Hoewel `uiteindelijk' momenteel verder weg lijkt dan ooit.

Omdat East is East speelt in 1971 en twee jaar vóór die ene elfde september werd gemaakt, ligt in dit generatieconflict over oude waarden uit een importcultuur nog een zekere hoop op verzoening besloten. Door de huidige stand van moslimfundamentalisme in het Verenigd Koninkrijk heeft deze vaak geestige film met zijn hoge waarachtigheidsgehalte en krokante milieuschetsen echter iets verdrietigs gekregen. In de film zien we het probleem in wording: groeiende allochtonenclusters in Engelse steden, ter zelfbescherming en waardenbehoud. Terwijl er toch talloze alternatieven bestaan voor stompzinnig hedonisme enerzijds en bezopen godsdienstwaan anderzijds. Vele immigranten hebben helaas de middenweg simpelweg niet benut.

Terwijl de toon van East is East na zo'n drie kwartier allengs grimmiger wordt, trekken onwillekeurig journaalbeelden van de recente Londense aanslagen langs het geestesoog van de weldenkende filmkijker. Hij fronst het voorhoofd. En te midden van alle anachronistische religieus-culturele George-ismen valt dat ene veelzeggende detail op: de Pakistaanse patriarch vraagt aan zijn Britse Ella altijd slechts `een half kopje thee'. Het zou hemzelf en de wereld zó veel goed doen als hij ook die andere helft zou drinken.

East is East (Damien O'Donnell, 1999, GB), Canvas, 23.05-0.40u.

    • Oliver Kerkdijk