Zwitsers positiever over vrij verkeer

Bijna de helft (49 procent) van de Zwitsers vindt dat burgers uit de tien nieuwe lidstaten van de Europese Unie vrije toegang moeten krijgen tot de Zwitserse arbeidsmarkt. Dat is 6 procentpunt meer dan eind juni. 36 Procent is tegen die vrije toegang, 15 procent heeft geen mening. Dit blijkt uit een recente peiling van het Zwitserse peilingsbureau GfS.

De peiling is van belang omdat de Zwitsers op zondag 25 september bij referendum stemmen over de vrije toegang voor nieuwe EU-burgers. Burgers uit de vijftien `oude' EU-landen hebben die toegang al ruim een jaar. Een Zwitsers `nee' zou de politieke relaties met de EU op scherp zetten, omdat het de bestaande verdragen met de Europese Unie in gevaar zou brengen. Zo zou de toekomstige toetreding van Zwitserland tot de zogeheten Schengenzone, waartoe de Zwitsers in juni bij referendum besloten, praktisch onuitvoerbaar worden. Voor de tien nieuwe landen wordt (geleidelijk) het vrije personenverkeer van kracht, zodat voor alle EU-landen hetzelfde regime gaat gelden.

De groei van het aantal voorstanders van vrije toegang voor nieuwe EU-burgers is vooral het gevolg van verschuivingen binnen de nationalistische, rechtse Volkspartij SVP. Eind juni wilde 87 procent van de SVP'ers nog `nee' gaan stemmen op 25 september. Dat is nu 66 procent. Het aantal potentiële ja-stemmers in de SVP steeg van 4 procent in juni naar 18 procent nu.

Veel SVP'ers zijn bang dat Zwitserland zijn `eigenheid' verliest: zonder grenscontroles vrezen zij een instroom van goedkope arbeidskrachten, illegale immigranten en criminelen uit de EU. Maar in ruil voor vrije toegang van nieuwe EU-burgers krijgen de Zwitsers toegang tot de groeimarkten van de tien nieuwe landen. Dat vooruitzicht lijkt nu steeds meer SVP'ers, onder wie een aantal bedrijfseigenaren, naar het ja-kamp te trekken. Ook de belofte van sommige politici om bij een ja-stem de al jaren sluimerende Zwitserse aanvraag tot toetreding bij de EU in te trekken, zou kiezers over de streep trekken.

Volgens de peiling, die werd uitgevoerd onder 1.212 personen, bevinden de meeste potentiële ja-stemmers zich in Franstalig Zwitserland. De meeste nee-stemmers wonen in het Italiaans-sprekende deel van het land.