Voetbalkijker klaagt op Talpa, maar blijft zitten

Er is veel kritiek op hoe Talpa het eredivisie-voetbal brengt. De reclameblokken zijn lang, de beste wedstrijden worden opgespaard. Maar bijna iedereen blijft tot het eind kijken.

In het voetbalstadion merken de spelers er niets van, maar hun acties worden momenteel minder goed bekeken dan ze gewend zijn. Minstens een half miljoen mensen heeft de sprong van de NOS naar Talpa (nog) niet gemaakt: voetbal bij Studio Sport trok in het begin van het seizoen minimaal 2,5 miljoen voetbalfans, bij De Wedstrijden ligt het gemiddeld rond de 2 miljoen mensen.

Natuurlijk, het is in het noorden van het land nog vakantietijd en veel mensen moeten wennen aan de verhuizing, maar het verschil is er. En toen John de Mol via hetzelfde kanaal (toen nog Nickelodeon) wedstrijden van het Nederlands elftal uitzond, was het verschil in kijkers minder groot. ,,Kijkers hebben toch tijd nodig om ons te vinden'', zegt Thomas Notermans van Talpa. Volgens hem was het verlies van kijkers bij het begin ,,verwacht''. Studio Sport was immers ook interessant voor liefhebers van andere sporten.

Spannend wordt het de komende weken wel: Studio Sport trok in september steevast meer dan 3 miljoen kijkers. ,,Dat is een gemiddelde: naar voetbal keken meer mensen dan naar de sporten die erna kwamen'', zegt René van Dammen, onderzoeker bij de Dienst Kijk- en Luisteronderzoek van de publieke omroep.

Na twee weken voetbal in De Wedstrijden wordt volop geklaagd over het programma. Vooral het teasen wekt irritatie op: de spannendste wedstrijden en de beste fragmenten worden steeds opnieuw aangekondigd, en uitgesteld tot na een reclameblok. Ook bewaart de redactie de belangrijkste wedstrijden tot het eind van het programma. Wie bijvoorbeeld PSV of Feyenoord wil volgen loopt de kans tot na achten te moeten wachten.

Volkskrant-columnist Ronald Plasterk uitte zaterdag zijn ongenoegen. Vooral zijn zoons houden het niet vol, zegt hij, de lange zit en de reclameblokken. Het ,,eindeloze uitstellen'' noemt hij ,,ronduit irritant''. En een ontevreden kijker uit Spijkenisse is zelfs een actie begonnen om weer voetbalsamenvattingen zonder reclameonderbrekingen te krijgen. Naast deze kritiek is er ook lof. Ook van Plasterk. Voor de enthousiaste toon en de presentatie, de sfeerreportages, en de flashy vormgeving. Maar de irritatie overheerst: hij zegt te vrezen dat voor hem een einde komt aan veertig jaar voetbalzondagavonden.

Zijn zij exemplarisch voor andere kijkers? Haken mensen af tijdens de lange reclameblokken of zappen zij er behendig om heen?

De dienst Kijk- en Luisteronderzoek houdt het kijkgedrag, via een representatief kijkerspanel, van minuut tot minuut bij. Zij `zien' via een viewtime-meter hoeveel mensen wegzappen, waar zij naartoe zappen en hoeveel mensen definitief afhaken. Op vijf verschillende beeldschermpjes kunnen vijf zenders tegelijk worden bekeken. Het aantal kijkers is weergegeven via een lijn in een grafiek. Deze week bekeek de leiding van Studio Sport hoe gekeken werd naar het eigen programma en naar De Wedstrijden in het weekend.

Klachten of niet, tijdens De Wedstrijden is Talpa onbetwist marktleider. De grafiek laat wel drie dipjes zien: de reclameblokken in het programma. Maar vrijwel alle kijkers die wegzappen, zijn al weer terug als het programma wordt hervat. Een voorbeeld: aan het begin van het eerste reclameblok in De Wedstrijden om 19.18 uur zijn er 2,1 miljoen kijkers. Midden in het reclameblok zijn dat er nog 1,9 miljoen, maar een minuut na de hervatting van het programma om 19.23 zijn het er al weer 2,1 miljoen. ,,Voor een commerciële zender doe je het dan prima'', zegt Van Dammen van de Dienst Kijk- en Luisteronderzoek.

Bij het derde reclameblok daalt het aantal kijkers veel harder. Volgens Van Dammen shoppen de meeste kijkers dan even bij het Journaal op Ned.1 of Ned.2. Het kijkcijfer gaat van 2,1 miljoen naar 1,6 midden in het blok. Maar tijdens PSV-Vitesse zijn vrijwel alle kijkers terug. Het programma bereikt dan een piek van 2,2 miljoen kijkers.

Wat opvalt is dat de reclameblokken in het tweede weekend korter duurden dan in het eerste weekend. De lengte liep terug van zes naar vier minuten. Dat heeft volgens Thomas Notermans twee redenen. Om een deel van de irritatie bij kijkers weg te nemen wordt rond de blokken minder promotie voor andere Talpa-programma's uitgezonden. Maar ook niet alle reclametijd wordt verkocht. ,,We zitten nog niet vol.''

Adverteerders rond de voetbalwedstrijden op zondagavond zijn verzekerd van een miljoenenpubliek, maar erg jeugdig is het publiek niet. Ondanks dat nog niet alle oudere kijkers Talpa hebben gevonden, is bijna een miljoen kijkers van De Wedstrijden de vijftig jaar al gepasseerd. ,,Interessante informatie, zeker als je weet dat Talpa zich vooral op de kijkers richt die tussen de 20 en 49 jaar oud zijn'', aldus Van Dammen. Zo'n 600.000 kijkers zitten in de leeftijdsklasse 13 tot 35 jaar.

Tijdens De Wedstrijden zendt de publieke omroep met opzet geen sport uit, maar later in de avond is er echte concurrentie, met twee praatprogramma's over voetbal. Studio Voetbal begint tijdens Café de Sport van Talpa. De zender van De Mol probeert met strategische plaatsing van reclameblokken te voorkomen dat het kijkers verliest aan Studio Voetbal, zo laat Van Dammen zien. Het eerste reclameblok begint al voordat Studio Voetbal op Ned.2 begint. En het tweede komt pas achttien minuten later en duurt bovendien kort: twee minuten.

Desalniettemin verliest Café de Sport in dat tweede reclameblok de helft van de 400.000 kijkers. Van die weglopers gaan er 105.000 naar concurrent Studio Voetbal – en blijven daar. Daarmee komt het aantal kijkers naar de NOS op bijna 1 miljoen kijkers, ook al moet Studio Voetbal het zonder actuele voetbalbeelden doen.

Een Café de Sport zonder reclameblokken is uitgesloten, zegt woordvoerder Thomas Notermans. ,,Daarvoor duurt het programma te lang.'' En ook in De Wedstrijden zullen er drie reclameblokken blijven, als er voldoende advertenties worden verkocht. ,,Wij zijn een commerciële omroep, wij hebben geen andere inkomsten. De kijker die gratis voetbal wil zien, moet daar begrip voor hebben.''

    • Merel Thie
    • Erik van der Walle