`We hebben lef, geen macht'

De toezichthouders van de woningcorporaties zijn teleurgesteld over de geringe openheid van de organisaties over hun directeursalarissen.

Meer dan de helft van de grote woningcorporaties negeert de mening van de Tweede Kamer, minister Dekker (Volkshuisvesting; VVD) én zijn eigen branchevereniging Aedes om maximale openheid te geven over de beloning van directeuren. Negen vragen aan Anja van Gorsel, bestuurslid van de Vereniging van Toezichthouders in Woningcorporaties (VTW), een club met ruim duizend leden die ijvert voor professioneel toezicht. Van Gorsel is directeur van wervingsbureau PublicSpirit, voorzitter van de commissarissen van Waterweg Wonen (13.700 woningen) in Vlaardingen en commissaris bij een zorginstelling in Utrecht.

Was u verrast dat zoveel grote corporaties geen openheid geven?

,,Verrast? Ik was teleurgesteld. Als vereniging van toezichthouders zijn wij ook voor maximale openheid, niet alleen over beloningen, ook over maatschappelijke prestaties van woningcorporaties.''

Als de toezichthouder ook voor openheid zijn, hoe kan dit dan gebeuren?

,,Iedere corporatie is zelfstandig. De raad van toezicht of de raad van commissarissen beslist samen met de bestuurder wat in het jaarverslag staat.''

Wat zeggen de uitkomsten over het functioneren van de toezichthouders?

,,Dat nog een lange weg te gaan is bij het verbeteren van het interne toezicht, en dat voor ons nog een hoop te doen is. Wij zijn er nog niet, laten we daar maar eerlijk over zijn.''

De reflex in de politiek zal zijn: als openheid niet vrijwillig gaat, regelen we dat wettelijk. Minister Remkes heeft het wetsvoorstel al klaar. Zo forceren de weigeraars de wetgeving die ze niet willen. Gaat het zo?

,,Dat zou niet nodig moeten zijn. Men moet het uit zichzelf doen, en ik denk dat er al een verbetering is ten opzichte van vroeger.''

Over openbaarheid van beloningen wordt in het bedrijfsleven zeker al tien jaar gepraat, de (semi)publieke sector is ook al een tijd een beeld. Smaakt de houding van de corporaties niet naar wereldvreemdheid?

,,Kennelijk zijn zij niet zo gewend om over dit soort dingen open te zijn. In Nederland zijn we daar altijd wat geheimzinniger over geweest dan in de Verenigde Staten, denk ik. Maar of ze nu wereldvreemd zijn? Corporaties moeten luisteren naar het maatschappelijk debat. Heel goed luisteren.''

Corporaties hebben in tegenstelling tot het bedrijfsleven geen aandeelhouders, die als rem kunnen werken op stijgende topsalarissen. Bij corporaties zijn de toezichthouders de eerste en de laatste die een directeur in toom kunnen houden.

,,Dat klopt, maar ook huurders hebben duidelijke invloed, via het overleg met de corporatie, maar ook doordat zij bij corporaties twee commissarissen mogen voordragen. En corporaties leggen in toenemende mate verantwoording af aan andere stakeholders, zoals gemeenten, zorginstellingen. Dat is een hele goeie ontwikkeling. Formeel heeft een corporatie geen aandeelhouders, maar meer verantwoording geeft steeds meer openheid en debat.''

Maar wie de beloning van zijn directeur niet openbaar maakt, onthoudt zijn stakeholders toch informatie?

,,Ik denk dat dat een tijdelijk fenomeen is. We gaan als vereniging een nieuw beroep doen op de leden voor maximale transparantie. Je moet lef en durf hebben als toezichthouder, zeggen wij. Je moet open zijn. Maar meer dan toezichthouders erop aanspreken kunnen we niet. We hebben geen macht.''

De corporaties die openheid gaven over beloningen, kwamen uit op bedragen tussen 124.000 en ruim 160.000 euro. Een corporatie is niet zo'n bijster ingewikkelde onderneming. Moet een directeur niet hetzelfde verdienen als de wethouder van de gemeente waarin hij werkt, dus zeg maximaal 110.000 euro?

,,Ik vind de beloningen in de publieke sector een belangrijke referentie. Directeuren van woningcorporaties zijn geen ondernemers zoals in het bedrijfsleven, ze kunnen niet failliet gaan en hun geld verliezen. Maar directeuren moeten wel maatschappelijk ondernemend zijn, visie hebben. Het zijn geen ambtenaren en in tegenstelling tot wethouders zitten ze vaak niet in een collegiaal bestuur. Die elementen, zoals ondernemerschap, maken dat ze wel boven een publieke functie moeten zitten, maar die verschillen moeten niet al te groot zijn.''

Hoe is het bij Waterweg Wonen zelf? Ik kon in het publieksjaarverslag niets vinden over beloningen.

,,Oh nee? Maar we zijn juist heel transparant.''

In het jaarverslag dat de stakeholders krijgen staan de bedragen tot op de euro. Brutosalaris directeur plus bonus 2003 (uitbetaald 2004) plus reiskostenvergoeding: 133.001.

    • Menno Tamminga