`Vogelgriep in Rusland voorbij'

In Rusland zijn tal van lokale quarantaine-maatregelen opgeheven. Door het koele weer zou het vogelgriepvirus zijn uitgewoed.

Terwijl Nederland zijn kippen uit voorzorg ophokt, denken de Russische autoriteiten dat de vogelgriepplaag in eigen land onder controle is. In de Siberische regio's Omsk, Novisibirsk en Altai, waar de ziekte eind juli voor het eerst werd geconstateerd, werden tal van lokale quarantaine-maatregelen gisteren opgeheven. Nieuwe gevallen van vogelgriep zijn al ruim een etmaal nergens meer gemeld.

In Mongolië, Rusland en Kazachstan zijn voor zover bekend geen mensen besmet. De Russen willen daarom niet van een epidemie spreken, maar van een `epizootie', of dierenplaag. Dit verloop van de vogelgriep werd twee weken geleden al door lokale onderzoeksinstituten van de wereldgezondheidsorganisatie WHO voorspeld: door het koele weer in Siberië zou het vogelgriepvirus binnen twee weken zijn uitgewoed.

Uit voorzorg zijn in Siberië inmiddels ruim 121.000 stuks pluimvee geslacht, nog geen tiende procent van de circa 233 miljoen Russische kippen, ganzen en kalkoenen. Ruim 10.000 trekvogels zouden aan vogelgriep zijn gestorven.

In West-Siberië is de ziekte in veertig dorpen bevestigd. Dat het virus vorige week arriveerde in Kalmoekkië, aan westkant van de Oeral, is vooral van symbolisch belang: het gevaarlijke H5N1-virus maakt daarmee zijn Europese debuut. Want zowel in West-Siberië als – gisteren – in Kazachstan is inmiddels bevestigd dat de vogelgriep wordt veroorzaakt door een variant van het H5N1-virus, dat in Zuidoost-Azië de afgelopen jaren naar 115 mensen is overgeslagen, in meer dan de helft van de gevallen met dodelijke afloop. Met zijn komst in Rusland heeft het virus zijn geografische actieradius aanzienlijk uitgebreid. Er bestaat nog altijd een kans dat Siberische trekvogels Europa direct of via een omweg met het virus besmetten.

De Russische pluimvee-industrie is nauwelijks door de vogelgriep getroffen, al moest een bedrijfje in de regio Altai alle kippen afslachten. De ziekte sloeg vooral toe onder kippen en ganzen van keuterboertjes. ,,Onze kippen scharrelen van oudsher in de open lucht'', klaagde Jevgeni Nepochlonov van de Russische veterinaire observatiedienst. ,,Wij moeten meer kippenrennen bouwen.''

De Russische pluimvee-industrie is minder kwetsbaar voor besmetting door trekvogels. De industrie is georganiseerd in de kolossale `vogelfabrieken', waarin het hele proces van ei tot diepvrieskip is geconcentreerd. Kippen in de Russische bio-industrie komen daarom alleen in hapklare vorm met de buitenwereld in contact.

Commercieel berokkenen de vogelgriep-meldingen Rusland ook weinig schade omdat de pluimvee-industrie het momenteel nog veel te druk heeft met het heroveren van een aandeel op de eigen, interne markt om aan export te denken. Slechts de helft van de Russische pluimvee-consumptie is afkomstig van eigen bodem.

Mocht de ziekte alsnog een `vogelfabriek' treffen, dan zal Rusland dezelfde maatregelen treffen als elk ander land, beloofde Nepochlonov van de veterinaire dienst: isolatie van van het getroffen bedrijf en gebied en massale slacht van het aldaar aanwezige pluimvee. Een obstakel is dat de Russische wet niet voorziet in een duidelijke compensatieregeling. Getroffen boeren kunnen daarom in verleiding komen te proberen het `probleem' stiekem intern op te lossen als dat zich voordoet.

Een Russische pluimvee-expert verwacht dat de industrie bij een serieuze vogelgriepplaag ook eerder zal besluiten tot vaccineren van pluimvee dan massale slacht. Nepolchlonov hengelde met het oog daarop alvast naar financiële steun uit het buitenland.