Tv-journalistiek met een grote J

Het is even zoeken, maar ook op televisie bestaan journalistieke juweeltjes. Een interview, een documentaire, een achtergrondreportage. Die zetten een probleem opeens in een nieuw perspectief. Twee telde ik er deze week. Allebei gezien op een buitenlandse zender en allebei over `moslimterreur'.

Jaja, denkt u, die terreur helpt ons de zomer wel door. Maar ik heb het hier niet over Nederlandse vluggertjes met vertegenwoordigers van de angstindustrie – een beetje actualiteitenrubriek onderhoudt een hotline met deskundologen en hun politieke vrienden. Ik heb het over televisiejournalistiek met een hoofdletter J.

In de weken na de aanslagen in Londen lichtte John Ware de doopceel van de belangrijkste Britse moslimvertegenwoordigers. De BBC zond zijn onderzoek uit in de Panorama-documentaire A question of leadership. En gisteren reconstrueerde het Belgische Koppen op basis van gesprekken met kinderen, moeders, leraressen en onderhandelaars het gijzeldrama op school nummer 1 in Beslan, waarbij meer dan 330 mensen, kinderen vooral, omkwamen.

Langzame, bijtende interviewtelevisie op zondag versus barbaars beeldgeweld dinsdag – u herinnert zich vast nog de poedelnaakte peuters, bewapende dorpsbewoners en volgepakte gymzaal waar klimrekken, basketbalnetten, muren en plafonds waren behangen met explosieven. Maar ondanks dat verschil leveren ze allebei een nieuw stukje legpuzzel.

Britse moslimvertegenwoordigers hebben twee gezichten. Een voor de buitenwereld, daarin zeggen ze zich te voegen naar de westerse waarden, en een voor intern gebruik, waarin ze oproepen om zo snel mogelijk een islamitisch wereldkalifaat te stichten. Intussen is in Rusland terreurbestrijding nog een kwestie van `oog om oog, tand om tand'. Dat doet het ergste vermoeden. Want het Tsjetsjeense rebellenbrein Sjamil Basajev heeft meer van hetzelfde aangekondigd op de Amerikaanse ABC-tv. Hij had de gijzeling eigenlijk in Sint Petersburg en Moskou gepland, maar er was ,,maar 8.000 euro''. En toen werd het Beslan.

Onthullend in de BBC-special is de manier waarop Britse moslimleiders problemen islamiseren en extremisme verdedigen. De voorman van de Britse Moslimraad bezocht de begrafenis van de door Israël geliquideerde Hamas-leider Sjeik Yassin wel, maar de holocaustherdenking niet. Te exclusief, oordeelde zijn moslimraad. ,,We willen gesneuvelden in Palestina, Tsjetsjenië en Kashmir ook herdenken.'' Zelfmoordaanslagen mogen nooit, verklaarden de organisaties na de Londense aanslagen. Maar nog geen week later zei de leider van Moslim Association of Britain dat suicide bombers in Palestina en Irak naar het paradijs gaan. ,,Het is een islamitisch concept'', verdedigde hij zich. Maar je hebt een voorbeeldfunctie, reageerde de interviewer. ,,Je glijdt af naar extremisme. En dan gaan jongeren radicaliseren.''

Onthutsend in de Beslan-reconstructie is dat er een jaar na dato nog steeds geen antwoord is op de vraag wie de aanzet gaf tot de dramatische ontknoping en in hoeverre die te wijten is aan de Russische opstelling. De president van Noord-Ossetië weigerde in te gaan op het verzoek van de gijzelnemers te onderhandelen. De autoriteiten uit Moskou hadden het stelselmatig over 354 in plaats van 1.200 gijzelaars. En dat leidde tot repercussies in de school, vertelt een moeder die met gijzelnemer Ali een band op wist te bouwen. Laatste straf: een drinkverbod. Dus plaste mijn zoon, vertelt de vrouw, in een fles en dronk die leeg. En Ali? ,,Hij zei: ik ben een bandiet, een terrorist, ik ben voor jullie nu geen Ali meer.'' Koppen toonde ook beelden uit Vladikavkaz van de enig opgepakte terrorist, Noerpasji Khoelajev. We hadden telkens 150 kinderen willen laten gaan in ruil voor een onderhandelaar, vertelt hij, maar in plaats daarvan schoten Russische scherpschutters twee maten dood.

Waarom zie je zulke televisiejournalistiek hier niet? Zomerslaap? Nee, want Netwerk en Nova hadden gisteren wel eigen reportages over de ontruiming van de Gazastrook. En dan scoor je met oud-premier Dries van Agt die spijt heeft als hij oog in oog staat met de Israëlische muur en een Palestijnse delegatie. ,,Ik maak mezelf verwijten'', zei hij ,,Al wat Israël deed was welgedaan.''

Nederlandse rubrieken zijn uit op emotie, niet op feiten. En dat blijft jammer.

    • Wubby Luyendijk