Lofzang op de maestro

De documentaire De magie van Fellini van Carmen Piccini is opgedragen aan ,,de dierbare herinnering aan Federico Fellini'', zo vermeldt de aftiteling. Dat heeft de kijker dan al lang begrepen, want de film is één lofzang op de maestro, die in 1993 overleed. Snel aan elkaar gemonteerde beelden uit zijn beroemde films, Fellini aan het werk op de set, interviews met vrienden en acteurs uit het archief en enkele nieuwe gesprekken met onder meer Martin Scorsese en Anita Ekberg. De actrice vertelt dat het ijzig koud was tijdens het opnemen van de fameuze scène in de Trevi-fontein voor La Dolce Vita, want het was januari. Na afloop moest ze haar benen masseren met alcohol om er weer gevoel in te krijgen. Donald Sutherland vertelt dat hij voor de titelrol in Casanova zonder script moest werken. In veel scènes telde hij alleen maar tot tien, zodat zijn lippen bewogen en Fellini achteraf de dialoog kon invullen. Amusant, maar leverde die werkwijze ook een goede film op? Dat is een vraag die in De magie van Fellini niet wordt gesteld. Wie Casanova onlangs nog heeft gezien, als keuzefilm van Zomergast Cees Nooteboom, is niet snel geneigd om daar hartgrondig `ja' op te zeggen.

Wat was hij toch `Fellinesk', die Fellini. Dat is de boodschap die Piccini op alle mogelijke manieren herhaalt. Wat zich achter de camera afspeelde, was vaak even exuberant en fantasierijk als daarvoor. Dat zal best waar zijn, tot op zekere hoogte, maar Piccini had ook een poging moeten doen om de ontwikkeling van Fellini's oeuvre te schetsen, zijn plaats te bepalen in de Italiaanse filmhistorie, iets te zeggen over de persoonlijke achtergrond van zijn vaak autobiografisch getinte films, en een blik moeten werpen achter de façade die de grote fabulator – sommigen zeggen leugenaar – rond zichzelf ophing. Is een film die al die vragen niet stelt eigenlijk nog wel een documentaire?

De films uit de eerste helft van Fellini's carrière, toen hij zijn eigen, poëtische draai gaf aan het Italiaanse neorealisme, zijn nog altijd prachtig. Maar de `late' Fellini, die meer en meer vrijheid had om zijn persoonlijke fantasie ruim baan te geven, is onevenwichtig. Te veel mensen, en misschien ook Fellini zelf, dachten dat alles wat hij aanraakte veranderde in goud. Carmen Piccini gelooft dat nog steeds.

Close up: De magie van Fellini, AVRO, Ned.1, 23.30-0.30u.