Liever een Rus in bed dan een kruisraket

De voormalige Yukos-baas Michael Chodorkovski, de bekendste gevangene van Rusland, gaat vandaag de tweede dag van zijn hongerstaking in. Tegelijkertijd is het gevallen olieconcern vanochtend in Parijs gesprekken begonnen met een groep westerse banken die nog een half miljard dollar te goed heeft.

Rusland zit middenin een revolutionair nationalisatieproces waarbij het Kremlin de controle probeert terug te krijgen over geprivatiseerde olie- en gasbezittingen. Dat gebeurt niet met een rechttoe rechtaan onteigening zoals na de revolutie van 1917, maar met een complexe operatie van aandelentransacties, Byzantijnse kruisparticipaties en fiscale naheffingen.

Bij ING weten ze dat het eindresultaat hetzelfde kan zijn. De bank is schuldeiser van Yukos, maar dreigt haar geld nooit meer terug te zien. Yukos is door de Russische justitie en de belastingdienst buiten werking gesteld. De top zit vast en Yukos' belangrijkste bezit, de productie-eenheid Yuganskneftegaz, is verkocht aan een door de staat gecontroleerde partij.

Doordat Yukos met een Nederlandse financieringsmaatschappij werkt, bestaat de kans dat de Amsterdamse ondernemingskamer zich ooit nog over het Yukos-dossier gaat buigen. Wie had dat gedacht?

De gearriveerde Nederlandse politici die functies in het internationale bedrijfsleven hebben aanvaard, kunnen voor die tijd hun waarde bewijzen. Frits Bolkestein trad drie maanden geleden toe tot de raad van advies van Menatep, de moedermaatschappij van Yukos. En Wim Kok is commissaris bij ING.

Kok heeft nog meer relevante bestuursfuncties: Shell. Het energieconcern doet stevig zaken in Rusland. Twee maanden geleden tekende Shell een principeovereenkomst met Gazprom over de ruil van gasvelden.

Hetzelfde Gazprom, de grootste gasproducent ter wereld, is spil in de Russische nationalisatiepolitiek. Gazprom wordt momenteel weer onder controle gebracht van het Kremlin. Het concern heeft via een vehikel de kroonjuwelen van Yukos verworven, daar waar ING nu last van heeft. Het is waarschijnlijk een kwestie van tijd voordat Sibneft, het oliebedrijf van voetbalmiljardair Roman Abramovitsj, ook via Gazprom onder staatscontrole wordt gebracht.

Het zijn miljardentransacties die alleen maar in omvang toenemen door de hogere olieprijs. De Yukos-kroonjuwelen kwamen met hulp van Chinese gelden bij de Russische staat terecht. De volgende slag zal door een groep westerse banken worden gefinancierd. ABN Amro is ook in de race. Zaken doen met het Kremlin kan lucratief zijn. Of niet.