Iedereen is boos op Schwarzenegger

Arnold Schwarzenegger begon in 2003 succesvol als gouverneur van Californië. Maar door beschuldigingen van wanbeleid lijkt zijn populariteit tanende.

De tekst van de banner achter het vliegtuigje dat over het strand van Santa Monica vliegt, liegt er niet om: ,,Arnold Schwarzenegger sjoemelt''. Televisiereclames in de Amerikaanse staat Californië hebben eenzelfde soort boodschap: pas op voor de gouverneur, hij maakt zijn beloftes niet waar. Journaals tonen beelden van boze leraren, verpleegsters, gevangenisbewaarders en brandweermannen: ,,Arnold, Arnold, you're no good; go on back to Hollywood''. Iedereen lijkt ruzie te hebben met de gouverneur.

De politieke carrière van de voormalige acteur en actieheld begon in 2003 veelbelovend. Hij won overweldigend een verkiezing die was uitgeroepen uit onvrede over het begrotingstekort en de achterblijvende economie, ontstaan onder beleid van de Democratische gouverneur Davis. Het was de eerste keer dat de bevolking met een dergelijke petitie vervroegde verkiezingen wist af te dwingen.

Schwarzenegger beloofde de politiek terug te brengen naar de mensen, een oplossing voor de enorme schulden van de staat (25 miljard dollar, oplopend met 11 miljoen per dag) en hervormingen om de bureaucratie binnen de overheid tegen te gaan. ,,Iedere gouverneur stelt voor dozen te verhuizen om de overheid te reorganiseren. Ik wil de dozen niet verhuizen, ik wil ze opblazen'', zei hij op zijn eerste dag in het parlementsgebouw in Sacramento.

In zijn eerste jaar bereikte hij veel: zo overtuigde hij onder meer de Latino-gemeenschap en Democraten ervan een impopulaire wet waarmee illegale migranten een rijbewijs konden krijgen te schrappen voor die in stemming kwam. Politiek rechts wilde het voorstel door een referendum laten wegstemmen, wat rassenrellen had kunnen veroorzaken. Verder kreeg Schwarzenegger het voor elkaar dat er na twintig jaar vastgelopen debatten in het Californische Congres een werkbare oplossing kwam voor herstelbetalingen aan arbeidsongeschikte werknemers, en herriep hij een maatregel waarmee de kosten voor rijbewijzen met 300 procent zouden zijn verhoogd.

Sinds enkele maanden wordt de gouverneur echter overal waar hij komt begroet met protesten en boegeroep. Het percentage Californiërs dat hem steunt, is gezakt van 59 procent begin dit jaar tot 34 procent volgens een laatste peiling van San José State University. Dat percentage is even laag als dat van zijn voorganger.

Schwarzenegger heeft het aan zichzelf te wijten, meent Tim Hudson, directeur van het Center for California Studies in de Californische hoofdstad Sacramento. De brug die de Republikeinse gouverneur in zijn eerste jaar wist te slaan tussen de Democraten – die in de meerderheid zijn in het Californische Congres – en zijn eigen Republikeinse partij, is verdwenen. ,,Hij begon dit jaar met een veel conservatievere toon en vergat dat hij was gekozen als een gematigde politicus die niet geïnteresseerd was in partijpolitiek'', zegt Hudson. ,,Californië is een Democratische staat. Als je ervoor kiest je meer Republikeins te gedragen, keren de kiezers zich van je af.''

,,Zijn aanpak is niet doordacht, hij breekt zijn beloften, en hij zegt voor het volk te werken maar stemt voor beleid waar de meerderheid van de Californiërs tegen is'', somt politiek lobbyist Robin Swanson op. Ze werkt namens de Coalition for a Better California, een verbond van allerlei vakbonden, aan een campagne tegen Schwarzenegger. Het kantoor in Sacramento is volgeplakt met posters met de tegenstrijdige uitspraken die de gouverneur sinds januari deed. ,,Achter de glimlach van de acteur blijkt een liegende politicus te zitten'', vindt Swanson.

Doug Heller van het in Santa Monica gevestigde ArnoldWatch, dat de uitgaven en het stemgedrag van Schwarzenegger in kaart probeert te brengen, is eveneens teleurgesteld: ,,Schwarzenegger liet ons weten dat hij zo rijk was, dat hij geen geld hoefde aan te nemen van speciale belangengroepen en dus niet kon worden omgekocht. Sindsdien is hij alleen maar op pad om zijn campagnekas te spekken. Hij heeft 50 miljoen dollar aan donaties gekregen, meer dan welke gouverneur ook'', zegt Heller verontwaardigd. Hij wijst op het gewelddadige videospel Terminator (naar een van Schwarzeneggers films) waarmee de gouverneur miljoenen verdient. Tegelijkertijd moet hij wetgeving goedkeuren over het acceptabele niveau van geweld in videospelletjes.

Van het noorden tot het zuiden in de 35 miljoen inwoners tellende staat vertellen Californiërs anekdotes over de spilzucht en het falen van de gouverneur. Bij een ziekenhuis in de wijk Hillcrest in San Diego vertellen verpleegsters hoe Schwarzenegger, daartoe overgehaald door grote corporaties, een wet wilde schrappen die het minimum aantal verpleegsters per patiënt garandeert. ,,Iedereen die wel eens in een ziekenhuis heeft gelegen, is daar tegen'', zegt verpleegster Karen.

In een boekwinkel in Berkeley vertelt een hoogleraar hoe Schwarzenegger probeerde het aantal overheidspensioenen aan banden te leggen. Journalisten vonden tot ieders afschuw uit dat daar vooral de pensioenen van wezen en weduwen van politieagenten en brandweerlieden onder bleken te vallen.

In Sacramento spreekt men met afschuw (en enige afgunst) over het feit dat de gouverneur een verdieping in het Hyatt-hotel tegenover het Capitool huurt. Dat kostte de staat 155.000 dollar in zes maanden alleen aan logeerkosten. Sinds Reagan in de jaren '70 weigerde in de brandgevaarlijke achttiende-eeuwse governor's mansion te gaan wonen, huren de gouverneurs keurige huizen in een buitenwijk of appartementen.

Tim Hudson van het Center for California Studies neemt het desondanks op voor de gouverneur. ,,Hij wordt door zijn staf slecht geadviseerd. Neem het speciale referendum dat hij voor november heeft uitgeschreven. Met zijn populariteit dacht zijn staf een groot aantal hervormingsvoorstellen aangenomen te kunnen krijgen. Maar ze vergaten op de kalender te kijken toen ze in zijn Humvee met nummerbord Reform 1 de campagne aftrapten.''

De meeste initiatieven zijn volgens Hudson slecht onderzocht en te haastig opgeschreven. Een aantal is inmiddels teruggetrokken of door de rechter afgekeurd. ,,En Democraten zullen de rest gemakkelijk belachelijk kunnen maken'', aldus Hudson.

Schwarzeneggers weinig diplomatieke taalgebruik helpt hem niet. Hij noemde zijn politieke tegenstanders ,,mietjes'' en zei dat de verpleegsters hem niet mochten omdat hij ze ,,een schop onder de kont'' had gegeven. Hudson: ,,Het flamboyante was charmant, maar het wordt armoedig omdat er geen actie komt.'' Hij vergelijkt Schwarzenegger met,,sizzle zonder steak'', veel gepraat en weinig wol. ,,Het is tijd om anderen niet langer de schuld te geven en te beginnen met regeren.''

    • Titia Ketelaar