Wat arts schrijft is geheim, wat hij filmt niet (Gerectificeerd)

Medische dossiers vallen onder het beroepsgeheim van artsen. Maar dat geldt alleen voor geschreven informatie. Video's en scans vallen daar bijvoorbeeld niet onder.

Justitie mag niet zomaar een medisch dossier in beslag nemen. Maar hoe zit het met röntgenfoto's, CT-scans en videobanden? Volgens de wet zijn slechts brieven en geschriften van inbeslagname uitgesloten.

Arts en juriste Wilma Duijst promoveert op 19 september aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Ze deed onderzoek naar het verschoningsrecht van artsen bij strafrechtelijke opsporing.

Is de regelgeving echt zo achterhaald?

,,Het gaat er vooral om dat alleen `geschriften' onder het beroepsgeheim vallen. Elektronische tekstbestanden heeft de Hoge Raad intussen wel als `geschriften' gekwalificeerd, maar over materialen als scans en beeldmateriaal heerst veel verwarring.

,,Theoretisch kan de politie DNA-materiaal uit het laboratorium in beslag nemen: dat is immers geen brief of geschrift. Er is nu veel onduidelijk over de reikwijdte van het beroepsgeheim. De regels die de privacygevoelige patiëntendossiers moeten beschermen, zijn ongeveer honderd jaar oud.''

Wanneer mag de politie een medisch dossier in beslag nemen?

,,In principe nooit. Wel kunnen artsen in bepaalde gevallen besluiten om het beroepsgeheim opzij te zetten. Als dat kan voorkomen dat ook anderen, behalve de patiënt, ernstige risico's lopen. Bijvoorbeeld in gevallen van kindermishandeling.

,,Ook heeft de rechter in Amsterdam eens geoordeeld dat een medisch dossier moest worden vrijgegeven, omdat de politie daar informatie uit kon betrekken over een nieuwe drug waar die patiënt aan was overleden.''

Hoe gaan artsen in de praktijk om met de verouderde wetgeving?

,,Het is voor hulpverleners onduidelijk wat wel en niet wettelijk onder het beroepsgeheim valt. Nu is wel de laboratoriumuitslag, maar niet het materiaal beschermd. Ik merkte de verwarring tijdens de interviews die ik met verschillende artsen heb gehouden. Zij willen de belangen van de patiënt zo goed mogelijk beschermen en niet geconfronteerd worden met opsporingsmethoden. Daarom hebben veel ziekenhuizen convenanten gesloten met de politie, op lokaal niveau.

,,De inhoud van zulke overeenkomsten loopt uiteen: sommige ziekenhuizen hebben afgesproken dat ook materialen zoals CT-scans binnen het medisch dossier horen, dus onder het beroepsgeheim vallen. Bij een aantal andere ziekenhuizen heeft de politie juist bedongen dat inbeslagname van dossiers wél mogelijk is.''

Zijn die convenanten wel geldig?

,,Het gaat hier om privaatrechtelijke afspraken, waarvan sommige bepalingen in strijd zijn met de wet. Schending van het beroepsgeheim is strafbaar, daar mag je als ziekenhuis niet eigenhandig een uitzondering op maken. Maar ook het verder beschermen van het beroepsgeheim klopt niet met de wet: materialen als video's en röntgenfoto's zijn formeel niet beschermd, terwijl een aantal ziekenhuizen dat wel heeft bepaald.''

Hoe zou het beroepsgeheim beter worden geregeld?

,,Ik hoop dat de Hoge Raad zich snel zal uitspreken over deze kwestie. Een rechtbank heeft al eens geoordeeld dat een videoband niet onder het beroepsgeheim valt en dat de politie deze in beslag mocht nemen. Volgens mij is dat onjuist. Ik zou graag zien dat de bescherming van andere materialen dan brieven of tekstbestanden ook in de wet wordt opgenomen. Het moet gewoon netjes worden geregeld.''

Rectificatie

In het artikel Wat arts schrijft is geheim, wat hij filmt niet (23 augustus, pagina 2) staat dat alleen ` geschriften ' onder het beroepsgeheim van artsen vallen. Dat is niet juist: het beroepsgeheim betreft alle informatie. Het verbod op inbeslagname van medische gegevens is beperkt tot ` geschriften '. Arts en juriste Wilma Duijst bepleit uitbreiding van dit verbod naar alle dragers van medische gegevens.

    • Olga van Ditzhuijzen