Henny Stoel en het sleutelgat

Nederlanders zijn vakantiegek. Geen volk heeft zoveel vakantiedagen, krijgt zoveel vakantiegeld en besteedt zoveel euro's aan buitenlandse vakanties – 10,1 miljard in 2004 – als u en ik. De vakantie definieert de Nederlander. En dan kan de televisie niet achterblijven.

Vakantie is bij TMF synoniem aan `los op Chressonissos' – het vakantiemotto van Leon uit Summer Base. De formule is bekend: zet vier jongens en vier meiden in een villa op Kreta en laat ze hun vakantie filmen. Sponsored by Fanta krijgen ze een zwembad, een cabrio, een privé-chauffeur, ,,een neukhol'', en 500 euro cash per dag. Ze kunnen zich lekker laten gaan, concludeert de voice-over. Zij misschien wel, maar de vraag is natuurlijk of ze andere tieners aan de buis weten te kluisteren.

Of dat lukt, valt te betwijfelen. In de eerste aflevering bleef het bij opgeklopte stoerdoenerij. Enige sleutelgatmoment was een gevuld condoom onder het bed. Verder bleef het bij clip talk. Als de meiden gaan bungeejumpen in een Kretensische kloof, zegt een meisje, het babyvet nog onder haar kin: ,,Dit is beter dan klaarkomen.'' Een shot later zien we Remko zijn eerste duik nemen in het zwembad. ,,Is-ie lekker'', vraagt een huisgenoot. ,,Hij is nasty.'' Met de champagnefles aan zijn lippen: ,,Ik zeg, op een mooie Tina.''

Nee, dan de NPS en VPRO. Die pakken het onderwerp een stuk oorspronkelijker aan. Theatermaker Wilfried de Jong presenteerde op Nederland 3 De avond van de grote vakantie vanuit een loods met vangrail, file, kunstgras, en publiek op tuinstoelen. Met een oranje koelbox stapte De Nieuwe Vakantieman van wegenwachtmonteur, naar vakantieganger, naar wetenschapper. Het resultaat was een gevarieerd magazine met interviews, filmpjes, een wedstrijdje en Henny Stoel die in een caravan vakantietrivia presenteerde – ,,Ik heb er zelf een van 4,70, met keuken en wc.'' Wist u bijvoorbeeld dat 15- tot 19-jarigen, de doelgroep van TMF, weer vaker met hun ouders op vakantie gaan? En dat jongens zes en meisjes twee kratten bier in een vakantie achteroverslaan?

Leuke weetjes, maar voor een avondvullend programma niet genoeg. Net als de gasten. Ze waren leuk (,,Wij zijn 38 jaar geleden onze kinderen in Frankrijk vergeten'') maar te voorgeproduceerd om authentiek te zijn. Dat geldt ook voor de filmpjes. Ze waren goed gekozen – Polygoonbeelden uit 1951 over campingleven in Makkum – maar te kort om te boeien. Verrassend was alleen een reportage over de Spaanse camping Los Alfaques, waar in de zomer van 1978 een tankwagen met 42.000 liter brandend propaangas het terrein kwam opdenderen. Een toenmalige campinggast vertelde dat hij daarvan helemaal niks had gemerkt.

Misschien dat de makers hadden verwacht dat de Rotterdamse cultuureconoom Arjo Klamer samenhang kon brengen. Maar dat bleek een misrekening. De professor economie van kunst en cultuur dacht de Nederlandse vakantiegekte ter discussie te stellen, maar kwam niet verder dan zijn eigen vakantiestress.

Zo werd het een anderhalf uur ditjes-en-datjes-tv. Het cement ontbrak en de sfeer kwam er niet in. Waarom niet, realiseerde ik me toen ik om tien uur doorschakelde naar Nederland één. Daar zond de NCRV Hello Goodbye uit, waarin Joris Linssen (van Taxi) gesprekjes aanknoopt met bezoekers van Schiphol.

Een vrouw van een jaar of veertig, zwart haar, spijkerbroek, bodywarmer, vertelt dat ze wacht op degene van wie ze een kind gaat krijgen, Matthias. Ze is in het Thaise Ko Pipi zwanger van hem geraakt, maar verliet hem vlak voor de tsunami om in Nederland een abortus te ondergaan. Dat lukte niet: ze maakte twee keer een afspraak en belde twee keer af.

Ben je blij met je kindje, vraagt Linssen. Nee, zegt de vrouw. Hoe is het om niet blij te zijn, vraagt Linssen. ,,Niet fijn'', antwoordt de vrouw. ,,Ik ben al moeder van 3 kinderen. De vader past nu op hen, hij is mijn partner, maar bij hem kan ik dit kindje niet krijgen. Dat wil hij niet.'' Dus Matthias gaat jou vertellen, vraagt Linssen, of hij de vader wil worden van jouw kindje? Ja, zegt de vrouw en ze slaat haar ogen neer. ,,Hij gaat vertellen of hij de vader wil worden of alleen verwekker wil zijn.''

Ja! Dit is een sleutelgat! Dit is emotie! Dit is waar programmamakers op jagen en televisiekijkers op wachten. En ik vrees dat we niet meer zonder kunnen.

    • Wubby Luyendijk